Cmentarz w m. Stiepniak, obwód akmoliński

 W trakcie pobytu w miejscowości Stiepniak odwiedziłem  tamtejsze cmentarze. Stary cmentarz, na którym znajdują się pochówki lat 40. XX w., a więc z okresu kiedy przebywali tu deportowani obywatele polscy, zachował się do chwili obecnej, położony jest na skraju miejscowości, kilkaset metrów od zabudowań. Według relacji Wacława Regulińskiego pochowano tu wielu zesłańców, w tym jego córki Jadwigę i Halinę. Teren cmentarza jest nieogrodzony, część zarosła drzewami i krzewami, co nie pozwoliło na dokładne oględziny. Najstarsze znalezione tabliczki nagrobne pochodzą z lat 60. XX wieku. Pomiędzy krzewami widocznych jest kilkanaście kopczyków mogilnych, bez krzyży i nagrobków - być może są to najstarsze  groby.

Cmentarz w Stiepniaku - widok w stronę stepu. Lipiec 2025 roku.

Jeden z zachowanych nagrobków.

Oględziny starego cmentarza. Lipiec 2025 roku.

Drugi cmentarz jest położony w pobliżu drogi prowadzącej do Szczuczyńska, znajdują się tam pochówki od końca lat 80. XX wieku. Teren jego najstarszej części jest również zarośnięty krzewami, częściowo podmokły.

Janusz Kobryń

Lista przerośniętych wychowanków Domu Dziecka №4

Lista przerośniętych wychowanków Domu Dziecka №4

1. Achmiedowa Zułpija, Tatarka, III klasa;
2. Balijewa Liuba, Bałkarka, VI klasa;
3. Daniłow Walientin, Rosjanin, VI klasa;
4. Kosjanienko Siergiej, Ukrainiec, V klasa;
5. Kotljarenko Aleksandr, Ukrainiec, V klasa;
6. Kaliniczenko Wiktor, Rosjanin, VII klasa;
7. Mamajewa Kazykie, Bałkarka, VI klasa;
8. Maczijewa Zina, Czeczenka, VI klasa;
9. Murajewa Wala, Rosjanka, III klasa;
10. Mamajewa Farizat, Bałkarka, VII klasa;
11. Mieczukajewa Nafisat, Bałkarka, VII klasa;
12. Panowa Nina, Rosjanka, VI klasa;
13. Połtaranina Szura, Rosjanka, IV klasa;
14. Prochorow Wołodia, Rosjanin, VII klasa;
15. Chotowa Zoja, Kabardynka, VI klasa;
16. Manuzin Wasilij, Rosjanin, VII klasa;
17. Słoboskaja Dina, Żydówka, II klasa;
18. Kasimow, Uzbek, VII klasa;
19. Czanajew Machsud;
20. Szankajew Mietigid, Bułgar, VII klasa;

Dyrektor Domu Dziecka Karadaułow
Zastępca Kuprinienko

[Daty urodzenia w tłumaczeniu pominięto, dzieci w wieku 14-15 lat. Niedatowany (dopisek ołówkiem: 1951) rękopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 42, d. 3464, s.7

Zmarli w rejonie krasnoborskim (obw. archangielski)

 

Zmarli w rejonie krasnoborskim (obw. archangielski)

[lista obejmuje osoby deportowane, pozostające na liście osiedleńców specjalnych tj. do sierpnia 1941 roku]

1. Achowska Zofia, im. ojca Stanisław, ur. 1918, zm. 1.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

2. Adamowska Antonina, im. ojca Michał, ur. 1928, zm. 20.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

3. Anbarewska Agrypina [?], im. ojca Ilko, ur. 1874, zm. 22.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

4. Badniuk Bejla, im. ojca Pinkus, ur. 1912 Warszawa, zm. 2.11.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

5. Badniuk Beł, im. ojca Ejzer, ur. 1940 Słoboda, zm. 31.10.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

6. Banaś Franciszek, im. ojca Andrzej, ur. 1860, zm. 26.07.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

7. Banaś Weronika, im. ojca Franciszek, ur. 1900, zm. 8.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

8. Bartoszek Janina, im. ojca Jan, ur. 1940, zm. 26.06.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

9. Bartoszek Zofia, im. ojca Jan, ur. 1882, zm. 29.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

10. Bera Jan, im. ojca Piotr, ur. 1920, zm. 31.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

11. Bera Katarzyna, im. ojca Franciszek, ur. 1867, zm. 7.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

12. Bera Teofila, im. ojca Piotr, ur. 1935, zm. 24.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

13. Berkowicz Lea, im. ojca Abram, ur. 1908 Nasielsk, zm. 8.07.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

14. Bielajewska Stefania, im. ojca Piotr, ur. 1864, zm. 17.05.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

15. Biniuk Jelena, im. ojca Tichon, ur. 1940 Jentoła, zm. 1.12.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

16. Bogdaniec Romualda, im. ojca Gustaw, ur. 1939, zm. 6.01.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

17. Bogdanowicz Kazimiera, im. ojca Kazimierz, ur. 1940 Jentoła, zm. 18.10.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

18. Boruch Maria, im. ojca Bronisław, ur. 1940 Jentoła, zm. 10.07.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

19. Borżecki Deomid, im. ojca Aleksander, ur. 1896, zm. 5.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

20. Brzezicki Józef, im. ojca Jan, ur. 1894, zm. 1.08.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

21. Buczkiewicz Maria, im. ojca Ludwik, ur. 1940, zm. 25.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

22. Bukska Maria, im. ojca Franciszek, ur. 1906, zm. 22.10.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

23. Burger Helena, im. ojca Jakub, ur. 1919, zm. 24.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

24. Chodasiewicz Adela, im. ojca Stanisław, ur. 1879, zm. 12.08.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

25. Chruszczyk Stanisław, im. ojca Jakub, ur. 1904, zm. 2.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

26. Chudzik Irena, im. ojca Stefan, ur. 1924 Czaruków, zm. 11.05.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

27. Chudzik Stefan, im. ojca Jan, ur. 1896, zm. 11.07.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

28. Dawidajtys Anna, im. ojca Teodor, ur. 1883, zm. 6.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

29. Dawidajtys Bolesław, im. ojca Stefan, ur. 1941, zm. 26.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

30. Dawidajtys Wiaczesław, im. ojca Stefan, ur. 1940, zm. 19.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

31. Dobaj Józef, im. ojca Kazimierz, ur. 1887, zm. 1.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

32. Dobrzańska Irena, im. ojca Stefan, ur. 1935 Osada Krechowiecka, zm. 3.06.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

33. Dobrzańska Maria, im. ojca Aleksander, ur. 1895 Tuczyn, zm. 6.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

34. Dobrzański Edward, im. ojca Franciszek, ur. 1937, zm. 29.02.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

35. Dobrzański Franciszek, im. ojca Piotr, ur. 1884, zm. 18.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

36. Dobrzański Piotr, im. ojca Franciszek, ur. 1931 Tuczyn, zm. 4.08.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

37. Dobrzański Stefan, im. ojca Stanisław, ur. 1892, zm. 12.06.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

38. Drozdowicz Adolf, im. ojca Wincenty, ur. 1872, zm. 11.05.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

39. Dynia Maria, im. ojca Jan, ur. 1935, zm. 25.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

40. Dziakiewicz Konstanty, im. ojca Stanisław, ur. 1892, zm. 12.03.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

41. Dziemieszko Ignacy, im. ojca Jan, ur. 1939, zm. 14.01.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

42. Dziemieszko Jan, im. ojca Maksym, ur. 1878, zm. 21.01.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

43. Entel Abram, im. ojca Izrael, ur. Nierczuga, zm. 15.11.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

44. Farbsztejn Moszel, im. ojca Hersz, ur. 1856, zm. 17.09.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

45. Farbsztejn Ruchla, im. ojca Lejzer, ur. 1854 Ostrów Mazowiecka, zm. 18.02.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

46. Filip Tomasz, im. ojca Sebastian, ur. 1841, zm. 22.03.1940 (Deportowani w obwodzie archangielskim, cz. 7 - osoby bez ustalonego obwodu wywózki)

47. Fostata Maria, im. ojca Jan, ur. 1940, zm. 20.06.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

48. Gabryś Edward, im. ojca Stanisław, ur. 1919, zm. 9.09.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

49. Gabryś Stanisław, im. ojca Wojciech, ur. 1880, zm. 3.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

50. Gajda Józef, im. ojca Antoni, ur. 1940 Jentoła, zm. 21.07.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

51. Gerszlikowicz Jakob, im. ojca Icek, ur. 1938, zm. 25.09.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

52. Gębarzewska Katarzyna, im. ojca Jan, ur. 1888, zm. 8.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

53. Głuwa Aniela, im. ojca Antoni, ur. 1900, zm. 7.12.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

54. Graniczna Maria, im. ojca Walenty, ur. 1862 Staszów, zm. 23.03.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

55. Graniczny Michał, im. ojca Walenty, ur. 1851 Staszów, zm. 2.07.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

56. Hochberg Dawid, im. ojca Abram, ur. 1926 Stoczek, zm. 24.03.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

57. Iwano Anastasija, im. ojca Klim, ur. 1890, zm. 26.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

58. Jakubowicz Andrzej, im. ojca Jan, ur. 1870, zm. 7.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

59. Janczewska Stefania, im. ojca Bazyli, ur. 1860, zm. 26.10.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

60. Janczewski Stanisław, im. ojca Józef, ur. 1849, zm. 28.05.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

61. Janicka Tekla, im. ojca Grzegorz, ur. 1905 Korolisze, zm. 11.12.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

62. Janiczek Franciszka, im. ojca Wacław, ur. 1927, zm. 30.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

63. Janiczek Kazimierz, im. ojca Wacław, ur. 1932, zm. 14.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

64. Jasiński Grigorij, im. ojca Ignatij, ur. 1888, zm. 2.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

65. Juchniewicz Maria, im. ojca Karol, ur. 1885, zm. 17.05.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

66. Jurkowski Tadeusz, im. ojca Józef, ur. 1934, zm. 7.06.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

67. Klimaszewska Janina, im. ojca Ignacy, ur. 1934, zm. 21.08.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

68. Klimaszewski Józef, im. ojca Ignacy, ur. 1850, zm. 24.01.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

69. Klimczuk Rodion, im. ojca Jan, ur. 1903 Jarwa, zm. 5.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

70. Kłopotowska Julia, im. ojca Józef, ur. 1904 Drozdów, zm. 25.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

71. Knett Janina, im. ojca Andrzej, ur. 1932, zm. 17.07.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

72. Konopko Stanisław, im. ojca Jan, ur. 1892, zm. 26.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

73. Kornicka Janina, im. ojca Jan, ur. 1939, zm. 21.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

74. Korniewski Władysław, im. ojca Stanisław, ur. 1891, zm. 7.07.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

75. Kowalczyk Jakub, im. ojca Józef, ur. 1886, zm. 15.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

76. Kowalska Genowefa, im. ojca Franciszek, ur. 1926 Horbów, zm. 7.07.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

77. Kowalska Waleria, im. ojca Józef, ur. 1900, zm. 26.09.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

78. Kowalski Antoni, im. ojca Andrzej, ur. 1896, zm. 7.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

79. Krawczek Zygmunt, im. ojca Jan, ur. 1928, zm. 9.08.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

80. Kriger Halina, im. ojca Symcha, ur. Nierczuga, zm. 20.11.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

81. Kubik Antoni, im. ojca Wojciech, ur. 1898, zm. 10.02.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

82. Kuczer Karolina, im. ojca Franciszek, ur. 1882, zm. 1.07.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

83. Kuczer Piotr, im. ojca Józef, ur. 1874, zm. 16.08.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

84. Kula Franciszek, im. ojca Tomasz, ur. 1939, zm. 28.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

85. Kula Halina, im. ojca Tomasz, ur. 1932, zm. 25.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

86. Kula Józef, im. ojca Tomasz, ur. 1927, zm. 20.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

87. Kula Magdalena, im. ojca Marcin, ur. 1894, zm. 11.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

88. Kutek Franciszek, im. ojca Józef, ur. 1936, zm. 28.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

89. Kutek Kazimierz, im. ojca Władysław, ur. 1927, zm. 1.08.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

90. Kutek Stanisław, im. ojca Józef, ur. 1938, zm. 26.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

91. Kutek Stefan, im. ojca Józef, ur. 1932, zm. 14.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

92. Kutek Zofia, im. ojca Józef, ur. 1940, zm. 22.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

93. Lenczuk Teriomka, im. ojca Franciszek, ur. 1863, zm. 14.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

94. Łatuczyński Mikołaj, im. ojca Józef, ur. 1901, zm. 19.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

95. Łoin Mikołaj, im. ojca Piotr, ur. 1910, zm. 18.09.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

96. Łoin Piotr, im. ojca Walenty, ur. 1884, zm. 24.12.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

97. Łopata Jan, im. ojca Stanisław, ur. 1924, zm. 4.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

98. Łopata Stanisław, im. ojca Michał, ur. 1887, zm. 13.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

99. Łopuszyńska Anna, im. ojca Szymon, ur. 1912, zm. 19.06.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

100. Łopuszyńska Justyna, im. ojca Szymon, ur. 1882, zm. 14.09.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

101. Łopuszyńska Katarzyna, im. ojca Franciszek, ur. 1920, zm. 3.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

102. Łopuszyńska Katarzyna, im. ojca Mikołaj, ur. 1939, zm. 27.05.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

103. Łopuszyński Henryk, im. ojca Michał, ur. 1939, zm. 10.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

104. Łotuczyńska Maria, im. ojca Stanisław, ur. 1913, zm. 21.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

105. Łotuczyński Jan, im. ojca Mikołaj, ur. 1938, zm. 1.11.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

106. Łowczynowska Maria, im. ojca Dominik, ur. 1854, zm. 10.01.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

107. Łowczynowski Czesław, im. ojca Feliks, ur. 1939, zm. 10.08.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

108. Łyszczarz Maria, im. ojca Jan, ur. 1882, zm. 17.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

109. Łyszczarz Tomasz, im. ojca Jan, ur. 1878, zm. 12.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

110. Majewska Maria, im. ojca Jan, ur. 1868, zm. 28.09.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

111. Makarewicz Waleria, im. ojca Paweł, ur. 1863, zm. 3.06.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

112. Malec Julian, im. ojca Adam, ur. 1902, zm. 17.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

113. Malinowska Agnieszka, im. ojca Józef, ur. 1894, zm. 29.03.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

114. Maślińska Julia, im. ojca Jan, ur. 1917, zm. 5.05.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

115. Maśliński Lucjan, im. ojca Józef, ur. 1882, zm. 1.06.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

116. Matczak Włodzimierz, im. ojca Jan, ur. 1939, zm. 12.04.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

117. Menc Andrzej, im. ojca Wacław, ur. 1882, zm. 10.09.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

118. Migdał Stanisław, im. ojca Józef, ur. 1909, zm. 2.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

119. Okońska Genowefa, im. ojca Piotr, ur. 1939, zm. 14.09.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

120. Olchowska Aniela, im. ojca Franciszek, ur. 1875, zm. 17.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

121. Osiejewska Wiera, im. ojca Franciszek, ur. 1893, zm. 11.01.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

122. Paszkowski Mikołaj, im. ojca Jan, ur. 1892, zm. 26.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

123. Pietkiewicz Władysław, im. ojca Stefan, ur. 1878, zm. 18.01.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

124. Pietkowicz Antoni, im. ojca Jakub, ur. 1866, zm. 13.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

125. Pietkowicz Katarzyna, im. ojca Jan, ur. 1854, zm. 1.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

126. Pietkowicz Stanisława, im. ojca Wojciech, ur. 1938, zm. 27.10.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

127. Piórkowska Maria, im. ojca Jan, ur. 1879, zm. 7.04.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

128. Piskorz Antoni, im. ojca Wincenty, ur. 1921, zm. 12.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

129. Piskorz Wincenty, im. ojca Andrzej, ur. 1892, zm. 28.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

130. Pitulski Izrael, im. ojca Eli, ur. 1912 Nowy Dwór, zm. 7.09.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

131. Pogruszewski Bronisław, im. ojca Józef, ur. 1938, zm. 10.03.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

132. Pretkiel Maria, im. ojca Franciszek, ur. 1940, zm. 20.06.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

133. Pretkiel Teresa, im. ojca Franciszek, ur. 1937, zm. 13.07.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

134. Pszeniurko Henryk, im. ojca Hersz, ur. Słoboda, zm. 3.03.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

135. Pudło Honorata, im. ojca Wojciech, ur. 1898, zm. 15.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

136. Pudło Stefan, im. ojca Józef, ur. 1940, zm. 3.05.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

137. Radło Maria, im. ojca Leon, ur. Nierczuga, zm. 24.08.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

138. Riterman Wolf, im. ojca Salomon, ur. 1894 Kraków, zm. 5.12.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

139. Rozenblum Szmul, im. ojca Dawid, ur. 1917 Siedlce, zm. 23.04.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

140. Rozkres Wincenty, im. ojca Paweł, ur. 1864, zm. 13.08.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

141. Rożański Józef, im. ojca Michał, ur. 1886, zm. 16.12.1940 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

142. Rożański Marian, im. ojca Józef, ur. 1893, zm. 16.03.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

143. Rubin Michla, im. ojca Mojżesz, ur. 1870 Pińsk, zm. 8.09.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

144. Rybakowski Stanisław, im. ojca Wojciech Antoni, ur. 1891, zm. 12.08.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

145. Saja Józefa, im. ojca Kasper, ur. 1876, zm. 28.10.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

146. Saja Mikołaj, im. ojca Kasper, ur. 1885, zm. 18.06.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

147. Siwiec Józef, im. ojca Mikołaj, ur. 1881, zm. 4.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

148. Siwiec Olga, im. ojca Józef, ur. 1922, zm. 3.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

149. Sobaszek Danuta, im. ojca Stanisław, ur. 1940, zm. 6.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

150. Sokołowska Walentyna, im. ojca, ur. 1904, zm. 23.03.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

151. Soroka Jan, im. ojca Paweł, ur. 1870, zm. 28.04.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

152. Stachura Franciszek, im. ojca Tomasz, ur. 1862, zm. 13.05.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

153. Stachura Zdzisław, im. ojca Jakub, ur. 1939, zm. 15.07.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

154. Stacki Adolf, im. ojca Piotr, ur. 1939, zm. 16.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

155. Stawiński Marceli, im. ojca Julian, ur. 1884, zm. 7.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

156. Stawiński Mieczysław, im. ojca Julian, ur. 1907, zm. 19.05.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

157. Stawiński Włodzimierz, im. ojca Mieczysław, ur. 1940 Smorgwa, zm. 1.03.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

158. Strumik Alina, im. ojca Józef, ur. 1940, zm. 5.09.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

159. Strumik Ryszard, im. ojca Józef, ur. 1940, zm. 5.09.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

160. Szela Anna, im. ojca Tomasz, ur. 1880, zm. 2.05.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

161. Sznajder Morduch, im. ojca Szaja, ur. 1878, zm. 12.12.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

162. Sznajder Pejsach, im. ojca Morduch, ur. 1930, zm. 23.03.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

163. Szput Raisa, im. ojca Henryk, ur. 1940 Słoboda, zm. 12.01.1941 (Deportowani z obwodu brzeskiego)

164. Sztejnberg Mordka, im. ojca Symcha, ur. 1912 Mława, zm. 19.07.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

165. Sztern Motel, im. ojca Mowsza, ur. Nierczuga, zm. 4.12.1940 (Deportowani z obwodu pińskiego)

166. Szuberla Mieczysław, im. ojca Antoni, ur. 1934, zm. 2.09.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

167. Tomaszek Michał, im. ojca Jan, ur. 1940, zm. 8.08.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

168. Truchnik Józefa, im. ojca Józef, ur. 1880, zm. 23.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

169. Truchnik Wojciech, im. ojca Wawrzyniec, ur. 1870, zm. 3.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

170. Turczyn Ignacy, im. ojca Jan, ur. 1919, zm. 28.06.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

171. Turczyn Maria, im. ojca Antoni, ur. 1878, zm. 3.11.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

172. Wajman Bronisława, im. ojca Wojciech, ur. 1880 Przysucha, zm. 4.09.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

173. Walski Jan, im. ojca Piotr, ur. 1923, zm. 15.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

174. Wasilewska Janina, im. ojca Franciszek, ur. 1940 Piermogorje, zm. 1.11.1940 (Deportowani w obwodzie archangielskim, cz. 7 - osoby bez ustalonego obwodu wywózki)

175. Wereszczako Sofia, im. ojca Iwan, ur. 1864, zm. 24.08.1941 (Deportowani z obwodu wilejskiego)

176. Węglewska Franciszka, im. ojca Jan, ur. 1865, zm. 14.12.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

177. Węgrzyn Halina, im. ojca Ignacy, ur. 1936, zm. 8.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

178. Węgrzyn Roman, im. ojca Ignacy, ur. 1939, zm. 28.02.1940 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

179. Wielkaniec Jakub, im. ojca Majer, ur. 1877 Nowy Dwór, zm. 4.09.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

180. Wilkosiewicz Jan, im. ojca Bartłomiej, ur. 1871, zm. 21.10.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

181. Winicka Ewa, im. ojca Jan, ur. 1848, zm. 4.09.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

182. Wójcik Anna, im. ojca Jan, ur. 1940, zm. 18.02.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

183. Wójcik Jan, im. ojca Michał, ur. 1895, zm. 6.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

184. Wójcik Piotr, im. ojca Jan, ur. 1933, zm. 6.06.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

185. Wójcik Stefan, im. ojca Jan, ur. 1938, zm. 29.03.1940 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

186. Wróbel Krzysztof, im. ojca Włodzimierz, ur. 1939 Rejtanów, zm. 2.04.1941 (Deportowani z obwodu rówieńskiego)

187. Zilberman Abram, im. ojca Pepsych, ur. Nierczuga, zm. 5.08.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

188. Zilmanowicz Estera, im. ojca Hersz, ur. Nierczuga, zm. 13.02.1941 (Deportowani z obwodu pińskiego)

189. Żaryk Franciszek, im. ojca Michał, ur. 1927, zm. 12.03.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

190. Żaryk Michał, im. ojca Jan, ur. 1894, zm. 9.04.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

191. Żaryk Roman, im. ojca Michał, ur. 1938, zm. 1.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

192. Żaryk Zofia, im. ojca Michał, ur. 1909, zm. 8.01.1941 (Deportowani z obwodu lwowskiego)

[Lista sporządzona przez Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN 26-11-2013 r. na podstawie wewnętrznej bazy danych Indeksu Represjonowanych na wniosek Stowarzyszenia]

Sprawozdanie z działalności Szkoły FZO №23 V nabór, rok 1944

Sprawozdanie z działalności Szkoły FZO №23 Południowo-Kazachstańskiego Zarządu Rezerw Pracy za rok 1944. [dopisek ręczny] V nabór, 1944 r.

Dane ogólne

Szkoła FZO №23 utworzona została 1 lutego 1943 r. na bazie kopalni „Lengierugol`”. Szkoła nie posiada własnych budynków, mieści się pomieszczeniach hotelu robotniczego. Szkoła nie posiada budynków lekcyjnych, brak także własnych warsztatów. Administracja szkoły mieści się w jednym z budynków hotelu robotniczego. Wymienione pomieszczenia są wystarczające dla rozmieszczenia kontyngentu przewidzianego w planie, w ilości 400 osób. Nauka zawodu prowadzona jest bezpośrednio w kopalni, w wydziale mechanicznym i elektrycznym, a zajęcia teoretyczne w gabinecie metodycznym.

V nabór

Kontyngent uczniów V naboru ma następującą charakterystykę:
1. Piąty nabór rozpoczął naukę w listopadzie 1943 r., ukończył w miesiącu czerwcu 1944 r. Planowany kontyngent – 400 osób.
2. Absolwenci kończyli szkołę w czerwcu i lipcu 1944 r. Ukończyło 406 os., przekazano do kopalni 406 os., z czego: chłopców 323, dziewczynek 83. Liczba uczniów rozkłada się następująco: wg wieku – 1926 – 77 os., 1927 – 115 os., 1928 – 166 os., 1929 – 44 os., 1930 – 4 os. Razem 406 osób.

Wg. narodowości: Rosjan – 120 os., Ukraińców 52 os., Kazachów – 153 os., Uzbeków – 56 os., Tatarów – 13., Koreańczyków – 3 os., Żydów – 4 os., Mordwinów – 2 os., Polaków 8 – os. Razem 406 osób.

Wg. wykształcenia, ukończonych klas: 2 – 25 os., 3 – 37 os., 4 – 85 os., 5 – 100 os., 6 – 81 os., 7 – 72 os., 8 – 4 os., 9 – 2 os. Razem 406 osób.

Wg przynależności do partii: członkowie WŁKSM – 106 os.

Wyniki kwalifikacyjnych egzaminów końcowych: 5 – 98 os., 4 – 177 os., 3 – 129 os., 4[?] – 2 os.

Wg. zawodów wśród V naboru [nieczytelne]: rębaczy – 118 os., cieśli - 136, torowych - [nieczytelne], maszynista urządzeń kopalnianych - [nieczytelne], maszynista elektrowozu – 30 os., ślusarzy-elektryków – 20, elektromonterów – 31. Razem 406 os.

V nabór był rozdzielony zgodnie z:



V nabór wykonał co następuje:

• wydobyto węgla 5347,5 t;
• zamontowano ram [obudowy] 3135 par;
• wydrążono 631,5 mb;
• oczyszczono korytarzy 11094 mb;
• załadowano skał 2815 t.
• Na ogólną wartość 254 692,23 rubla.

Wyniki zajęć teoretycznych [wg ocen]: 5 – 109; 4 – 133; 3 – 129; 2 - ; zdawalność 100 %; nieklasyfikowanych 16.
Wynik praktycznej nauki zawodu: 5 – 155; 4 – 143; 3 – 84; 2 - ; nieklasyfikowanych 18.
Średnia frekwencja na zajęciach teoretycznych 97%; średnia frekwencja na zajęciach praktycznej nauki zawodu 97%.
Samowolnie odeszło – 10 os.
Dodatkowo przyjęto – 16 os.

Liczba opuszczonych zajęć, usprawiedliwionych z powodu:

• choroby – 550;
• braku odzieży ochronnej – 1425;
• urlopu – 150;

Ogółem 2125 godzin.

Liczba opuszczonych zajęć, nieusprawiedliwionych z powodu samowolne odejście – 1575 godzin.

Wykonanie norm pracy przez V nabór:

• do 50% – 65 os.
• 50-75% –114 os.
• 75-100% – 164 os.
• pow. 100% - 47 os.
• bez normy – 16 os.

W realizacji planu produkcji szczególnie zasłużyli się następujący uczniowie V naboru:

• Iriskułow – powyżej 200%;
• Ismaiłow - powyżej 150%;
• Abdułajew - powyżej 100%;
• Szajdulina - powyżej 200%;

a także inni uczniowie, spośród których wielu obecnie zostało w szkole w charakterze pomocników majstrów i krótkim czasie zostali majstrami praktycznej nauki zawodów. Są to: Szajdulina G. i Iriskułow, pracują nieźle.

W okresie nauki najlepszymi grupami w szkole były: grupa №19 — elektromonterów, majster Kaminskij; grupa №20 — motorzystów urządzeń kopalnianych, majster Podoljan; grupa №7 – górnicy, majster Nazarenko i inne, które wykonały plany pracy na 200% i więcej i panowała w nich wzorowa dyscyplina oraz utrzymywały one czystość w pokojach.

Niektórzy majstrowie prowadzili swoje grupy praktycznej nauki zawodu zachowując planowy kontyngent i zdając wszystkich uczniów do przedsiębiorstwa [kopalni]. Są to:

• grupa №6 – górnicy, plan 20 os., zdało 21, majster Dmitrijenko W.;
• grupa №8 – górnicy, plan 20 os., zdało 22, majster Fomienko I.W.;
• grupa №10 – cieśle, plan 20 os., zdało 20, majster Butabiekow;
• grupa №12 – cieśle, plan 20 os., zdało 22, majster Ralf Je.K.;
• grupa №13 – cieśle, plan 20 os., zdało 22, majster Agiejew;
• grupa №16 – masz. elektrowozów, plan 30 os., zdało 30, majster Kaminskij;
• grupa №18 – elektryków-ślusarzy, plan 20 os., zdało 20, majster Ruszko;
• grupa №19 – elektromonterów, plan 30 os., zdało 31, majster Kubinskij[?];
• grupa №20 – masz. urz. górn, plan 26 os., zdało 30, majster Kudriemko;

Praca metodyczna

W okresie nauczania (listopad-lipiec) odbyło się 5 rad pedagogicznych, w trakcie których zajmowano się następującymi zagadnieniami:

• opracowanie planów pracy;
• zatwierdzenie planów: pracy pedagogicznej i praktycznej nauki zawodu;
• opracowanie wymagań dla uczniów – górników;
• organizacja gabinetu metodycznego;
• przyjecie raportów majstrów;
• 
  

Przy szkole działają dwie szkolne komisje: a) grup górniczych (rębaczy, cieśli, torowych) skład komisji – 4 os., przewodniczącym jest majster; b) grup elektromechanicznych (elektrycy-ślusarze, masz. urządzeń górniczych, masz. elektrowozów) skład komisji – 4 os., przewodniczącym jest majster Kaminskij.

Odbyły się 4 posiedzenia komisji szkolnych dotyczące następujących zagadnień:

• raport majstrów o przebiegu nauczania teoretycznego i praktycznej nauki zawodu;
• sprawa przygotowania makiet dla gabinetu metodycznego.

Materiałów poglądowych szkoła nie posiada.

Kadra majstrów
W trakcie V naboru kadra majstrów liczyła 18 osób i 19 grup praktycznej nauki zawodu.

[Maszynopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 1245, op. 1, sw. 240, d. 3028, s.1-2

Projekt postanowienia Komisji Nadzwyczajnej z dn. 18 VIII 1945 r.

Do Obwodowego Wydziału Zdrowia, do tow. Kierbickiego

Projekt postanowienia Rejonowej Nadzwyczajnej Komisji Przeciwepidemicznej z dn. 18 VIII 1945 r. „O wybuchu zachorowań na toksyczne zapalenie wątroby z wodobrzuszem w kołchozie Polit-Otdieł w rejonie pachta-aralskim (lekarz Cenner)”

W pierwszych dniach sierpnia 1945 r. w kołchozie Polit-Otdieł wystąpiła nadzwyczaj ciężka choroba wątroby z towarzyszącym mu [nieczytelne] brzucha. Na dzień dzisiejszy wykryto około 20 osób. Na terenie starej, nienawadnianej części kołchozu Polit-Otdieł zaobserwowano nową grupę chorych – wśród małych dzieci i pracowników kołchozu, mieszkających w samym kołchozie. Chorzy informują o użyciu do jedzenia gorzkiego chleba o kolorze zielono-żółtym.

Od 14 lipca do 5 sierpnia na terenie starej, nienawadnianej części kołchozu Polit-Otdieł pracowała i żywiła się grupa traktorzystów z Irżarskiej MTS [stacia traktorowo-maszynowej], przy czym pojedyncze zachorowania zarejestrowano jeszcze w trzech miejscowościach rejonu. Wszyscy chorzy spożywali produkty z tego samego zboża. W trakcie kontroli w kołchozie Polit-Otdieł stwierdzono, że na nienawadnianym terenie zebrano plon trzech odmian pszenicy. Przesortowane ziarno trzech odmian, którego część wysłano do Państwowego Punktu Skupu [zagotzierno], część do państwowej rezerwy nasion, pozostałości: pokruszone ziarno i inne odpady wszystkich odmian przeznaczono na wyżywienie i rozdano kołchoźnikom.

Spożycie upieczonego chleba rozpoczęło się 5 sierpnia, masowe zachorowania na zapalenie wątroby z wodobrzuszem wystąpiły 3-4 sierpnia. Chleb wypiekany z mąki uzyskanej z wyżej opisanego ziarna [surowca – odpady po czyszczeniu zboża zawierają zwykle nasiona chwastów] jest gorzki, kolor ma żółto-zielony. W ten sposób ustalono, że przyczyną zachorowań jest spożywanie chleba złej jakości.

Wysłuchawszy raportu lekarza Cennera Rejonowa Nadzwyczajna Komisja Przeciwepidemiczna postanowiła:

1. Zabronić wydawania i dalszego użytku danego ziarna z kołchozu Polit-Otdieł i 160 kg oddanego do państwowej rezerwy nasion.

2. Zobowiązać Państwowy Punkt Skupu do oddzielnego przechowywania ziarna z kołchozu Polit-Otdieł.

3. W celu ustalenia przyczyn zachorowań na toksyczne zapalenie wątroby z wodobrzuszem powołać komisję w składzie: Kierownika Rejonowego Wydziału Zdrowia, tow. Budinej; lekarzy Starostina i Cennera oraz specjalisty w zakresie rolnictwa tow. Panfiłowa [?] w celu kontroli wszystkich magazynów ziarna w kołchozie Polit-Otdieł, a także w składach na tzw. nienawadnianym terenie kołchozu Polit-Otdieł.

4. Zobowiązać Rejonowy Wydział Zdrowia do zbadaniaw ciągu 2 dni wszystkich mieszkańców kołchozu Polit-Otdieł i zorganizować ich systematyczną obserwację.

5. Wszystkich chorych na zapalenie wątroby hospitalizować w szpitalu rejonowym, zapewnić szpitalowi odpowiednie produkty żywieniowe (cukier), a także lekarstwa (glukoza, insulina, sól angielska [siarczan magnezu]).

6. W celu dokładnego ustalenia przyczyn zachorowań w szpitalu w Wozniesieńsku zorganizować doświadczenia na zwierzętach. Zobowiązać do dostarczenia: kołchoz im Karola Marksa 6 królików, kołchoz Polit-Otdieł dwóch prosiąt, szpital w Wozniesieńsku 2 koźląt, do żywienia zwierząt przydzielić z kołchozu Polit-Otdieł 60 kg pokruszonego ziarna i innych odpadów wszystkich 3 odmian i 30 kg upieczonego chleba.

7. O wystąpieniu zachorowań na toksyczne zapalenie wątroby z wodobrzuszem poinformować Obwodowy Wydział Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia ZSRR.

Przewodniczący Rejonowej Nadzwyczajnej Komisji Przeciwepidemicznej
Członkowie: Kierownik Rejonowego Wydziału Zdrowia, Naczelnik NKWD, Zastępca Przewodniczącego Rady Rejonowej [podpisy nieczytelne]

[Rękopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]

AOSz. F. 134, op. 1, sw. 13, d. 101, s.71.

Dostępna publikacja „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie. Cz. I”

 

Link do sklepu internetowego

Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie” – relacja z badań terenowych i archiwalnych przedstawia rezultaty badań naukowych przeprowadzonych od roku 2017 przez autora obwodzie turkiestańskim Republiki Kazachstan, które koncentrują się wokół stanu zachowania miejsc zamieszkania deportowanych obywateli polskich, stanu pamięci o represjach lat 40. XX wieku, losów osób przebywających w rejonach suzackim i turkiestańskim. Niniejsza publikacja prezentuje część zgromadzonych materiałów związanych z górniczą osadą Aczysaj, zawiera wiele wcześniej niepublikowanych dokumentów.

„Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie" to publikacja, która będzie interesująca dla osób zajmujących się historią Polski i Europy Wschodniej, a także dla czytelników poszukujących wrażeń związanych z podróżami po nieznanych zakątkach świata. Myślę, że to również ważne paca dla tych, którzy szukają własnych korzeni i chcą poznać bliżej historię swojej rodziny. Publikacja ta jest nie tylko bogatym źródłem informacji, ale również zachętą do dalszych badań i odkrywania nieznanych aspektów historii.

z życzeniami owocnej lektury Janusz Kobryń

Spis personelu i pedagogów Polskiego Domu Dziecka w Gieorgijewce, rejon lengierski

Spis personelu i pedagogów Polskiego Domu Dziecka w Gieorgijewce, rejon lengierski, [obwód południowo-kazachstański]

1. Sonchocka Jadwiga - kierowniczka
2. Pawłowicz Wanda - nauczycielka
3. Toplańska Adela - nauczycielka
4. Schnejd Natalia - nauczycielka
5. Kanarek Janina - niania
6. Pelczar Lila - niania
7. Burkacka Ludmiła - niania

30 maja 1943 r.

[Fragment rękopisu w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]

Raport o Domu Dziecka dla Dzieci Polskich № 5 w Turkiestanie

Południowo-Kazachstański Obwodowy Wydział Oświaty

Raport № 20 o Domu Dziecka dla Dzieci Polskich № 5 w Turkiestanie na dzień 20 XI 1944 r.

Dyrektor domu dziecka Papierbuch A.I., urodzony w roku 1909 wykształcenie wyższe, bezpartyjny, ogólny staż pracy 3 lata, w tym domu dziecka pracuje od 1944 r.

Dom dziecka został przez nas przejęty w lutym 1943 r. z kontyngentem dzieci 124 os., mieści się w Turkiestanie, odległość od stacjo kolejowej 6 km, oświetlenie naftowe. W podwórzu są trzy budynki, wyposażenie jest niedostateczne.

W roku 1943 skierowano do pracy w sowchozie 20 wychowanków, do zakładów pracy 2, do szkół 4.

Przy domu dziecka istnieje niewielkie gospodarstwo pomocnicze. Powierzchnia zasiewów w roku 1944 wyniosła 2 ha, z czego: kukurydzy – 1 ha; buraków ćwikłowych – 0,5 ha; warzyw – 0,5 ha. Z własnego gospodarstwa pomocniczego zebrano: buraków ćwikłowych – 2 t; kapusty – 500 kg; ogórków – 500 kg.

Według norm zatwierdzonych przez Radę Komisarzy Ludowych dla kontyngentu dzieci Domu Dziecka № 5 zaplanowano zapas 9 ton warzyw, a posiada on 4 t.

Praca wychowawcza w domu dziecka jest planowa. Każdy wychowanek ma swoje akta osobowe. Dom dziecka jest wyposażony w podręczniki i pomoce dydaktyczne w języku polskim. Pomieszczenia są wyremontowane. Dla domu dziecka zaplanowano zapas opału 20 t, faktycznie na dzień 20 XI br. zgromadzono 11 t.

Wyniki nauczania w roku szkolnym są następujące: z ogólnej liczby wychowanków 109 nauką objęto 79, nie objęto 29. Z tego: przedszkolaków 24, przerośniętych 4, promowanych do następnych klas 71, poprawki jesienne 7, repetentów 1, wzorowych 42, opóźnionych 8.

Przy domu dziecka działają kółka: chóralne, teatralne, geograficzne.

Dom Dziecka № 5 potrzebuje następujących rzeczy: płaszcze 90, obuwie 120, ubrania i sukienki 260, bielizna 120, koców 120, prześcieradeł 140.

Kontrola wykazała, że w ciągu ostatnich dwóch-trzech miesięcy Dom Dziecka № 5 znacznie poprawił swoją pracę.

Kierownik Wydziału Domów Dziecka (Pikulin)

Inspektor ds. domów dziecka (Łysowa)




[Maszynopis w języku rosyjskim, tłum. Janusz Kobryń]

A.O.Sz. F.121, op.1, sw. 195, d. 1971, s.33

Aczysaj, „Cmentarz na górze”

We wspomnieniach Sybiraków wymieniane są dwa miejsca pochówków w samym Aczysaju: „Cmentarz na górze” i Cmentarz Muzułmański. Na tej podstawie wyobrażałem sobie dwa cmentarze, które można by porównać do naszych cmentarzy wiejskich. Na miejscu, w trakcie prac terenowych możliwych dzięki ogromnej pomocy Rasyłbieka Utkielbajewa i Sałtanat Dujsienowej, okazało się, że specyfika miejscowości wymusiła zupełnie inne lokalizacje. Na stokach góry, naprzeciw kopalni, kaskadowo wznosiły się domki górników, pomiędzy nimi poziomo przechodziły ulice, czego ślady można dostrzec do tej pory. Bezpośrednio nad domkami zlokalizowane są, częściowo zachowane groby miejscowych mieszkańców. Podobnie usytuowane są mogiły w przyległych, obecnie już nieistniejących, miejscowościach: Staraja i Nowaja Dieriewnia. Oprócz tego istnieją Cmentarz Czeczeński i Cmentarz Japoński.
W realiach lat 40. XX wieku – zmarłych z głodu, ich krewni, znajomi, sąsiedzi (sami bliscy śmierci z wycieńczenia) starali się pochować, wybierając najbliższe nadające się do tego celu miejsce. Opisy takich sytuacji bardzo często pojawiają się w sybirackich relacjach.

Cmentarz widziany od strony wejścia ze śladami silnej erozji zbocza.

W roku 2017 na „Cmentarzu na górze” znajdowało się łącznie 15 krzyży i ich pozostałości wykonanych ze stali. Do ich konstrukcji wykorzystywano dostępny na kopalni materiał, są więc płaskowniki, pręty okrągłe i kwadratowe, rury stalowe. Elementy połączone są nitami, śrubami oraz kształtkami hydraulicznymi. Zachowało się też kilka prętów (zapewne pozostały po krzyżach). Na jednym ze znaków nagrobnych znajdują się trójkątne kawałki grubej blachy, najprawdopodobniej są to pozostałości pięcioramiennej gwiazdy, na innym niewielka tabliczka z grubej blachy, niestety bez napisów. Na czterech krzyżach zachowały się napisy w języku rosyjskim (pisownia oryginalna): „Здесь покоится прах Лямина Виктора Петровича род.. 4 VII 42 умер 12 IV 43.” oraz „Щерба МА 21 XI 42 5 XII 43”, „1932. г. Ум. Июня 17. Раба Божа Эвдокия Саблина от рода 19 л.”; „1933 7 [17?] июня Х.К.Н.Я.Ш.”
Dwa z nich wykonane na kawałkach grubej blachy, pierwszy wybity jest przecinakiem, drugi naspawany, trzeci i czwarty wybite przecinakiem na płaskownikach tworzących krzyż prawosławny.

Obelisk przy wejściu na cmentarz

Na zdjęciach: zachowane krzyże.

 

Tabliczka z naspawanym napisem.

Wspinający się po zboczu Rasyłbiek Utkielbajew, w tle widok z cmentarza w stronę kopalni, lipiec 2017 r.

Janusz Kobryń

Uczniowie szkoły FZO w Aczysaju

 W zachowanych częściowo księgach uczniów bardzo rzadko podawane jest miejsce zamieszkania przed deportacją. Najczęściej podany jest kołchoz, z którego uczeń przybył, rada wiejska i rejon. Często rubryki te pozostały niewypełnione. Trudno zatem wnioskować, czy dany uczeń jest deportowanym obywatelem polskim, czy też obywatelem ZSRR. Tym nie mniej sądzę, że publikowane przeze mnie nazwiska mogą być przydatne dla osób poszukujących informacji o swoich krewnych, zwłaszcza że często są to ostatnie informacje dotyczące zmarłych i zaginionych. 

VI nabór rozpoczął się w czerwcu 1943 roku, kurs uczniowie zakończyli 23 września 1944. Księga uczniów obejmuje wpisy pod poz. 77 do 314, z czego „samowolnie odeszło” 54 uczniów, wykreślono z powodu choroby 15, do wojska powołano jednego ucznia.  Z tej listy publikuję klika nazwisk, co do których można przypuszczać, że należą do deportowanych obywateli polskich.

• Gierman Nesia ur. 1926
• Zilberg Izaak ur. 1928
• Cwibil Iosif ur. 1926
• Luster Borys ur. 1927
• Rudaszniecka (Rudaniecka?) Eugenia ur. 1927

VII nabór (X 1943 - VI 1944) obejmuje 519 nazwisk. Podobnie jak wyżej -  publikuję nazwiska, co do których można przypuszczać, że należą do deportowanych obywateli polskich (IR - Indeks Represjonowanych).

• Banach; 1927;

• Bannach [Banach] Czesław; 1927; 

• Bojko; 1928;

• Bransztiejn; 1928;

• Cyprun; 1928;  [być może IR: Czupryn Tadeusz s. Jana, 1927, deportowany z obw. baranowickiego do obw. archangielskiego, rej. szenkurski, os. Rossochi]

• Dawidow; 1928;

• Dworok Zbigniew Bolisławowicz; 1928; [IR: Dworak Zbigniew s. Bolesława; 1926, deportowany w roku 1940 z obw. wilejskiego do obw. archangielskiego rej. wierchnietojemski, Korgowa]

• Fabianczik Adolfina; 1926; 

• Galinskaja; 1926;  [być może – IR: Galińska Aniela c. Jana, 1926, deportowana w roku 1940 z obw. stanisławowskiego do Komi ASRR, rej. żeleznodorożnyj, os. Kyłtowo, zwolnienie 30-08-1941]

• Goliant W. K.; 1927;  [IR: Galant Władysław s. Kazimierza, 1931, deportowany w roku 1940 z obw. lwowskiego do obw. irkuckiego, rej. niżnieudyński, w latach 1941-1943 w domu dziecka w obw. jużnkazachstańskim]

• Gołdis Czesław Iwanowicz; 1928; [IR: Hołdys Czesław s. Jana, 1927,, deportowany w roku 1940 z obw. równieńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, Nianda, zwolnienie 13-09-1941]

• Gonach; 1928;

• Kaminskaja; 1928 [być może Kamińska?]

• Krauzowicz T.; 1927; 

• Kruk Kazimir Lieonardowicz; 1927; [IR: Kruk Kazimierz s. Leonarda, 1928, deportowany w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. niandomski Suchona, zwolnienie 01-09-1941]

• Kuczer Iwan; 1927; [IR: Kuczer Jan c. Cyryla, 1928, deportowany z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego rej. lenski os. Nianda, zwolnienie 13-09-1941]

• Kulik Jeliena Pietrowna 1928;  [IR: Kulik Helena, c. Piotra, 1926, deportowana w lutym 1940 r. z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, Nianda. Zwolnienie 10-09-1941, wyjazd do obw. czkałowskiego, Aleksandrowka]

• Liutyj Jan; 1928; [IR: Luty Jan s. Michała, 1928, deportowany w roku 1940 z obw stanisławowskiego, pow. Tłumacz do Komi ASRR, rej. żeleznodorożnyj, os. Kyłtowo, zwolnienie 24-08-1941]

• Łupicnaja; 1928;  [być może - IR: Łupicka Maria c. Jana, 1926, deportowana w roku 1940 z lwowskiego do obw. irkuckiego]

• Maciejczak; 1937

• Magużak; 1928

• Majznier, 1926

• Mienich Maria; 1927; [IR: Menich Maria c. Bolesława, 1927, deportowana w roku 1941 z obw. wilejskiego do Ałtajskiego Kraju]

• Misiura; 1927;

• Mogużak; 1926;

• Olchowskij; 1927;  [być może IR: Olchowski Mieczysław s. Franciszka, 1928, deportowany z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda]

• Pawlikowa Mila Zinowiewna; 1926 

• Pomp Estra Jankieliewna [Pomp Estera c. Jankiela], 1924

• Pomp Szura Jankieliewna [Pomp Szura c. Jankiela], 1928

• Poriembskij Ju.;  [IR: Porębski Józef s. Adama, 1927; deportowany w roku 1940 zobw. wołyńskiego do obw. archangielskiego rej. lenski, os. Lednia, zwolnienie 9-0-1941]

• Pszenicznyj; 1927; [być może Pszeniczny?]

• Sauckaja; 1928; [być może Słucka lub Sawicka?]

• Siekuła; 1927 [być może Sekuła?]

• Sieriadinskij Zdisław; 1927; [IR: Seredyński Zdzisław s. Piotra, 1929, deportowany w roku 1940 z obw. równieńskiego do obw. wołogodzkiego rej. charowski, os. Kastromskij, zwolnienie 31-08-1941 r.]

• Sieriedinskij Mierosław; 1926; [IR: Seredyński Mirosław s. Piotra, 1927, deportowany w roku 1940 z obw. równieńskiego do obw. wołogodzkiego rej. charowski, os. Kastromskij, zwolnienie 31-08-1941 r.]

• Stiempiel Witold; 1927; [IR: Stępień Witold s. Marcina, 1928, deportowany w roku 1940 z obw. równieńskiego do obw. archangielskiego rej. kotłaski os. Niżnaja Struga, zwolnienie 8-10-1941]

• Wiernickij; 1928;  [IR: Wiernicki Władysław s. Teofila, 1929, deportowany w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda, zwolnienie 10-09-1941]

• Wierzbinskaja; 1926;  [być może IR: Wierzbińska Regina c. Józefa, 1928 lub Wierzbińska Maria c. Józefa, 1925; deportowane z obw. białostockiego do obw. archangielskiego os. Soluga, 1-09-1941 r. wyjazd pd Engels w ASRR Niemców Nadwołżańskich]

• Wira Bronisława; c. Wojciecha, 1927;  [IR: Wira Bronisława; 1930 [!], deportowana w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego rej. solwyczegodski, os. Charitonowo]

• Zasławskij; 1927;

• Zgibniew; 1928;

• Zioła; 1927;  [być może – IR: Zioła Stefania c. Michała, 1925, deportowana w roku 1940 z obw. stanisławowskiego do Komi ASRR, rej. żeleznodorożnyj, os. Kyłtowo, zwolnienie 30-08-1941]

Dane pochodzą przygotowywanej publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”

Janusz Kobryń

Budynek internatu dla uczniów FZO w Aczysaju

 Dzieci skierowane do FZO z okolicznych miejscowości były kwaterowane w barakach, na piętrze szkoły i w internacie położonym na skraju doliny potoku, w pobliżu mostu. Według relacji byłych uczniów na piętrze mieszkały dziewczęta, na parterze chłopcy. Budynek istnieje do dnia dzisiejszego, w jednej z części działa sklep spożywczo-przemysłowy. Zdjęcia z roku 2018.

Widok budynku od strony kopalni, po lewej stronie widoczny wjazd na most.

Widok od strony wąwozu, którego dnem biegła linia kolei wąskotorowej.

Fragment przygotowywanej publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”

Janusz Kobryń

Budynek szkoły FZO w Aczysaju

 

Budynek, w którym mieściła się szkoła FZO w latach 40. XX wieku nie zachował się do dnia dzisiejszego. Latem 2017 roku, wspólnie z Rasyłbiekiem Utkielbajewem i Sałtanat Dujsienową, próbowaliśmy odszukać jego lokalizację. Opisy i odręczny szkic wykonany przez Stanisława Stykowskiego kazał szukać nam dość okazałego piętrowego budynku, z balkonem okalającym piętro i z dużym oknem stołówki na parterze. To na tle tego okna wykonano zdjęcia uczniów pokazane w poprzednich postach. Na miejscu sprawa okazała się zupełnie zagmatwana: według opisu w latach 40 budynek stał w bezpośrednim sąsiedztwie stoku, przy drodze w górnej części miejscowości, jednak współcześnie droga ma inny przebieg. Co gorsze – w okresie powojennym FZO przeniesiono w inne miejsce w dolnej części Aczysaju (najprawdopodobniej do budynków związanych z obozem jenieckim) i to właśnie tę lokalizację szkoły wskazują mieszkańcy. W roku 2017 z budynków tych pozostały tylko fundamenty. W miejscu wskazanym na planie miejscowości znajdują się pozostałości zabudowy, być może budynku szkoły FZO (na zdjęciu poniżej).

O skali „mobilizacji siły roboczej” i liczbie osób, które tu przygotowywano do pracy w kombinacie, może świadczyć niniejsza statystyka: VII nabór (jesienią 1943 roku) obejmuje 519 nazwisk. Uciekło 17 uczniów (3,28%), „samowolnie odeszło” 193 (37,19%), wykreślono z listy z powodu choroby 8 (1,54%), usunięto ze szkoły 5 (0,96%), powołano do wojska 2 (0,39%). Przy wielu nazwiskach rubryki dotyczące daty ukończenia/wykreślenia z listy uczniów i wyniku egzaminu są niewypełnione, co nie pozwala na określenie losu uczniów. 

Fragment przygotowywanej publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”.

Prawdopodobnie pozostałości po budynku szkoły FZO. 

Ruiny zabudowań obozu jenieckiego. 

Janusz Kobryń

Uczniowie szkoły FZO w Aczysaju. Zdjęcie IV

 

FZO №2 w Aczysaju, grupa ślusarzy. Rok 1933. Ze zbiorów Muzeum Górnictwa w Kentau.

Szkoła przysposobienia zawodowego przy kombinacie Aczpolimietałł (w dokumentach spotyka się też lokalizację Akżar) zajmuje ważne miejsce w sybirackich wspomnieniach. Dla przybywających tu wynędzniałych z głodu dzieci (przyjmowano te, które miały ukończone 14 lat) przykopalniana szkoła dająca wyżywienie, odzież (choćby i roboczą) i zakwaterowanie w internacie to „nasza nadzieja na chleb, jak nadzieją J. Londona było złoto w Klondike” (W. Stępień). W rodzinnych archiwach Józefy Dzyry, Edmunda Frydryka i Witolda Stępnia zachowały się trzy zdjęcia wykonane z okazji ukończenia kursu. Co ciekawe – zarówno u dzisiejszych mieszkańców Aczysaju, jak i w Muzeum Miejskim w Kentau nie znaleźliśmy więcej fotografii z FZO z lat 40. czy 50 XX wieku, a przecież klas było dużo i prawdopodobnie każdej z nich wykonywano na pamiątkę zbiorowe zdjęcie. Wyjątkiem jest jedyna fotografia FZO zachowana w kentauskim muzeum, przedstawia ona grupę ślusarzy, a (według opisu na odwrocie) wykonano ją w roku 1933. Brak większej ilości zdjęć można tłumaczyć pożarem w budynku miejscowego klubu, w którym mieściło się archiwum kombinatu, o którym nam opowiadano. Być może część dokumentów i szkolna kronika (o ile istniała) uległy wtedy zniszczeniu. Po zamknięciu kombinatu duża część mieszkańców, zwłaszcza innych narodowości niż kazachska, wyjechała do różnych miejscowości na terenie dawnego ZSRR, być może zabierając pamiątkowe zdjęcia ze sobą.

Zachowany budynek w pobliżu mostu, gdzie według jednej z relacji mieścił się zakład fotograficzny. Aczysaj, lipiec 2017 roku.

Więcej o systemie dziecięcej pracy niewolniczej można znaleźć w publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”. E-book do nabycia na platformie naffy.

Janusz Kobryń

Zesłańcy - uczniowie szkoły FZO w Aczysaju. Zdjecie III

 

„Zdjęcie czwartej grupy Flotatorów FZO, ósmy nabór, rok 1945. Na kilka dni nim powołano Pańczenkę do wojska i na kilka tygodni przed śmiercią Szury Gorbaczowej ze Stawropola. Do zdjęcia stanęły tylko te osoby, które nie były w pracy, czyli na tak zwanej praktyce. Bo w rzeczywistości pracowałyśmy normalnie – z tą różnicą, że bez wynagrodzenia.

Siedzą od lewej:

1. Marusia? Z VIII grupy elektrowszczyków.

2.  Nina Kuzina VIII grupy elektrowszczyków, koleżanka Szury Gorbaczowej. Na jej kolanach siedzi córka zastępcy dyrektora FZO Ałła.

3.  Siergiej Żygulin – „Wojennrukw” w FZO. Na Niandzie w 1940/41 komendant. Przybył do Aczi-Saju z frontu, bez lewej ręki.

4.  Niusia Krasikowa-Dulepowa. Majster, kierownik IV grupy flotatorek, jej mąż Kola Dulepow był majstrem na flotacji. W styczniu 1945 powołany do armii.

5.  Konstantin Michajłowicz Nadieżdin – dyrektor naczelny FZO.

6. Wanda Głuchowska (pomkom zwoda). Wstąpiła do konsomołu. Jej mama Helena zmarła w więzieniu w Karagandzie (nie przyjęła obywatelstwa), siostra Genia powróciła, ojciec zmarł w Czułakurganie 22 II 1944.

7. Blumetal (?) Księgowy FZO, Żyd wrócił do Polski.

8. Marusia Czornaja z Leningradu. Jej rodzice zaginęli na wojnie, ewakuowana wraz z sierocińcem, była w szkole baletowej. Na jej kolanach córka dyrektora Swietłana Nadieżdina.

9. Bluma Tabakman, krewna księgowego, Żydówka. Za nimi stoją od lewej (rzędami):

10. Dziecko któregoś z pracowników FZO.

11. Nina Sierotina, jej ojciec był intendentem w szpitalu w Semipałatyńsku. Żona pielęgniarka zginęła na początku wojny.

12. Zina Kuzina – siostra Niny Kuziny (2). VIII grupa elektrowszczyków.

13. Janina Helena Stykowska, w FZO jako Helena Podhorodecka. Zmiana danych umożliwiła jej mamie pobieranie podwójnej porcji chleba.

14. Zofia Maciejczak, obecnie Kulik. Zamieszkała obecnie Stary Gierałtów

15. Emilia Menich, córka policjanta z Wilna, zamordowanego w Katyniu. Po ukończeniu FZO wyjechała. 1

16. Dora Fill, Żydówka. Mieszkałyśmy razem w jednym pokoju Po ukończeniu FZO wyjechała.

17. Nina Czadajewa – Rosjanka z IV grupy flotatorów.

18. Nina (?), Rosjanka. Przyszła do FZO późno w zimie zwolniona z więzienia, była w mojej grupie, wrogo nastawiona do Polaków.

19. Nina Truchwatulina (Tatarka) z IV grupy flotatorów. Zmarła w 1946.

20. Maria Menich, siostra Emilki, uczennica FZO, flotator, wyjechała z Aczi-Saju.

21. Szandla Holand (Żydówka). Po ukończeniu FZO wyjechała, w sierocińcu w Turkiestanie miała małą siostrę Agnieszkę i krewnych Żydów. W drugim rzędzie stoją:

22. Niusia Żygulina, żona Siergieja Wojenruka.

23. Józefa Stykowska. 24.

24. Lidia Głuszakowa (Białorusinka) z IV grupy flotatorów. Nie cierpiała Polaków, nie mogła przeboleć, że ja – Stykowska zostałam wybrana na kontrolera, a ona – komsomołka nie.

25. Rachela Werszowicz (Żydówka) z IV grupy flotatorów. Wiele jej zawdzięczam, sympatyczna i bardzo uczynna. Powróciła do Polski w tym czasie co ja.

26. Julia Szkotak – to ją moja mama przywiozła do kraju.

27. Szura Toporyszczewa (Rosjanka). Do FZO trafiła po wyjściu z więzienia, straciła męża i pięcioro dzieci. To spowodowało, że była niezbyt normalna. Po ukończeniu FZO wyjechała z Aczi-Saju.

28. Chana Werszowicz – siostra Racheli. Razem byłyśmy w sierocińcu w Czułakurganie. Ich rodzice pomarli wiosną 1943, miały jeszcze siostrę Zosię. Powróciły do Polski w maju 1946, ponoć wyjechały do Ameryki.

29. Nina Mietłowa (Rosjanka) z VIII grupy elektrowszczyków. Pochodziła z tej samej miejscowości ze Stawropola, co Szura Gorbaczewa i ponoć z nią spokrewniona. W ostatnim rzędzie stoją:

30. Zofia Gorodok (Polka), IV grupa flotatorów. Powróciła z młodszym bratem. Jej mama zmarła w Czułakurganie. 

31. Tauba Tabakman (Żydówka), wnuczka księgowego FZO, była ze mną razem w pokoju.

32. Helena Dominiak (Polka). Jej mama Anastazja była felczerem, uczestniczyła w wojnie 1939. Powróciły do Bystrzycy Kłodzkiej. Tu zmarła Helenka po operacji.

33. Władysława Maciszewska (Polka) IV grupa flotatorów. Jej brat był w II grupie ślusarzy, młodszy był w sierocińcu. Mama po powrocie z więzienia pracowała w Aczi-Saju w piekarni aż do wyjazdu.

34. Wanda Woźniak, obecnie Przybyszewska, Pomkomzwod, II grupa ślusarzy, lecz uczennica IV grupy flotatorów.

35. Stefania Sykuła (Polka) IV grupa flotatorów. Jej siostra Katarzyna i brat Ireneusz? Co z rodzicami nie wiem. Powrócili we troje.

36. Aniela Szymańska (Polka) IV grupa flotatorów. Jej brat, Stach, służył w armii kościuszkowskiej.

37. Pańczenko (intendent). To on porwał mi różaniec. I właśnie po zrobieniu tego zdjęcia został powołany do wojska, chociaż całą wojnę nie był w wojsku. Wkrótce zginął, ponoć trafił na miny. O jego śmierci dowiedziałam się już po ukończeniu szkoły od żony dyrektora Nadieżdina. Matka Nadieżdina była Polką, która wyszła za Mordwina. Do Kazachstanu trafiła na początku lat trzydziestych, gdy masowo kolektywizowano, czyli w czasie wielkiego głodu.”

Zdjęcie i lista osób ze zbiorów Józefy Dzyry (Stykowskiej), na podstawie książki „Wspomnienia Sybiraków. Zbiór tekstów źródłowych”. Bystrzyca Kł, 2008.

W księdze uczniów FZO z roku 1944/1945 znajdują się nazwiska 27 uczniów klasy flotatorów. Podane są nazwiska (tu zapisane tak jak w oryginale), rok urodzenia, data przyjęcia do szkoły oraz miejscowość skąd uczeń przybył. W nawiasach kwadratowych umieściłem informacje znajdujące się w Indeksie Represjonowanych.

1. Szkotak Julia Wawrzywowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan;
2. Stykowska Józefa Iwanowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [IR: Stykowska Józefa c. Jana, 1929, deportowana w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda, zwolnienie 10-09-1941]
3. Podhorodeckaja Helena Iwanowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan;
4. Głuchowska Wanda Iwanowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [IR: Głuchowska Wanda c. Jana, deportowana w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. solwyczegodski os. Kopytowo, zwolnienie 7-09-1941]
5. Mienich Emilia Bolesławowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [IR: Menich/Mienich Emilia c. Bolesława, 1928, deportowana w roku 1941 z obw. wilejskiego do Ałtajskiego Kraju]
6. Darszowicz Rachela Szajewna; 1928; 21-09-1944; Turkiestan, dom dziecka;
7. Darszowicz Anna Szajewna; 1929; 21-09-1944; Turkiestan, dom dziecka;
8. Domeniak Galina; 1927; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [IR: Dominiak Helena c. Walentego, 1927, deportowna w roku 1940 z obw. Wołyńskiego do obw. Wołogodzkiego rej. Charowski, os. Kastromskij, zwolnienie 31-08-1941]
9. Matiszewskaja Władisława Chand.; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [być może - IR: Matiaszewska Władysława c. Henryka, 1928, deportowana w roku 1940 z obw. stanisławowskiego pow. Tłumacz do Komi ASRR, rej. żeleznodorożnyj, os. Kyłtowo]
10. Imbert Tołba Lejbowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan; [IR: być może Imber Tauba c. Lejby, 1927, deportowana w roku 1940 z obw. Białostockiego do os. Pojamnginskij, 5-09-1941 wyjazd do Kazachskiej SRR]
11. Szymanskaja Aniela Wacłowna; 1929; 21-09-1944; Turkiestan, dom dziecka; [IR: Szymańska Aniela c. Wacława; 1926; deportowana w roku 1940 z obw. lwowskiego do obw. archangielskiego,rej. konoski os. Siencybino, wyjazd 30-09-1941]
12. Głuszakowa Lidia Jefriemowna; 1926; 21-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Ilinka;
13. Łomowcziewa Walentyna Michajłowna; 1928; 21-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Wannowka;
14. Tuchwartirlina Dina Iwanowna; 1929; 21-09-1944; kopalnia Aczysaj,
15. Toporiszcziewa Aleksandra Gawriłowna; 1925; 21-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Wannowka; flotator;
16. Matejczak Zoja Daniłowna; 1929; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan;
17. Sykuła Stefa Iwanowna; 1928; 21-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan;
18. Iwanowa Nina Iwanowna; 1928; 21-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Wannowka;
19. Karaulnych Wiktoria Aleksandrowna; 1929; 24-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Wysokoje;
20. Cziornaja /Cziernaja Maria Lieontiewna; 1928; 24-09-1944; Ałma-Ata, z pociągu;
21. Sirotina Nina Konstantinowna; 1930; 24-09-1944; kopalnia Aczysaj;
22. Malinowskaja Jewgienia Wasiliewna; 1927; 24-09-1944; Turkiestan d.№36;
23. Mietłowa Polina Timofiejewna; 1929; 4-09-19447; rej. tiulkubasski, wieś Wannowka;
24. Gorodok Zofia Wiktorowna; 1927; 24-09-1944; rej. suzacki, Czułak-Kurgan;
25. Galiant Szandlia Ickowna; 1928; 24-09-1944; Turkiestan, dom dziecka; [być może IR: Holand Szajndla c. Icka, 1926; deportowana w roku 1940 z obw. białostockiego do obw. archangielskiego, rej kargopolski, 07-09-1941 wyjechała do Turkiestanu]
26. Fil Dora Dawydowna; 1928; 24-09-1944; Turkiestan, dom dziecka;
27. Czadajewa Nina Prochorowna; 1928; 24-09-1944; Turkiestan, dom dziecka;

Wymienione na początku dziewczęta z grupy „elektrowszczyków” to najprawdopodobniej Kuzina Nina Nikołajewna, 1927, Kuzina Mania Nikołajewna, 1929, oraz Łapina Maria, 1926, które przybyłу do FZO z rejonu tiulkubasskiego os. Bałykczy do klasy maszynistek elektrowozów.

Więcej o systemie dziecięcej pracy niewolniczej można znaleźć w publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”. E-book do nabycia na platformie naffy.

Janusz Kobryń