wtorek, 6 października 2026

Pożegnaliśmy Sybiraka - Adama Przeworskiego

Adam Przeworski Sybirak.

Urodził się na Kresach w Benkowej Wiszni koło Rudek.

10 lutego 1940 roku cała rodzina matka Anna, ojciec Józef i Adam (a także siostra ojca z rodziną) wywieziona na Sybir do Krasnojarskiego Kraju. W tajdze matka wraz Adamem została rozdzielona - jej mąż i reszta rodziny trafiła do innego osiedla. Odnaleźli się dopiero po miesiącu. Pracowali w tajdze przy wyrębie lasu i zbieraniu żywicy. Po ogłoszeniu amnestii rodzina wyjeżdża z nadzieją ewakuacji z tworzącą się Armią Polską dowodzoną przez generała Andersa. W 1942 roku ojciec Adama wstępuje do X Dywizji Piechoty, matka z małym Adamem tuła się po bezkresnym stepie: od Aktiubińska po Ałma-Atę, by na koniec trafić do obwodu semipałatyńskiego. Tam z trudem przeżywają głód i epidemię tyfusu.

Ojciec śp. Adama w wojsku służył początkowo jako kierowca, a tuż przed bitwą o Monte Cassino zostaje przeniesiony do obsługi ckm. Po rozpoczęciu bitwy zostaje ranny i umiera z upływu krwi.

W 1946 roku rodzinie udaje się wrócić do Polski, trafiają na Ziemie Zachodnie. Tu znajdują nowe miejsce do życia. Po ukończeniu nauki Adam Przeworski podejmuje pracę w Bystrzyckich Zakładach Przemysłu Zapałczanego, a następnie w Bystrzyckich Zakładach Wyrobów Papierowych.

Grób ojca udaje się mu odwiedzić po raz pierwszy dopiero po 30 latach, pokonując niemałe trudności biurokratyczno-wizowe.

Po powstaniu Związku Sybiraków ś.p. Adam Przeworski aktywnie włącza się w jego działania, pełniąc funkcje w zarządzie koła. Był jednym z Sybiraków, którzy zostali zaproszeni na otwarcie Muzeum Sybiru w Białymstoku.

W tym czasie opracowuje historię swojej rodziny i dokumentuje losy ojca, powstaje publikacja pt. „Aneks rodzinny do książki Melchiora Wańkowicza «Bitwa o Monte Cassino»”.

Żegnamy człowieka pracowitego, skromnego, oddanego sybirackiej sprawie.

Cześć jego pamięci!

Zarząd Oddziału Związku Sybiraków w Bystrzycy Kłodzkiej, 18 września 2026 roku.

środa, 16 września 2026

Tasaryk

Tasaryk - nieistniejąca obecnie wieś w rejonie suzackim, obwód turkiestański (dawniej południowo-kazachstański). W latach 30. XX wieku utworzono tu niewielki kołchoz, do którego jesienią 1941 roku trafili deportowani obywatele polscy. 

Tasaryk - na pierwszym planie widoczne pozostałości domów z niepalonej cegły. Lipiec 2026 roku.


 „Nas polskich rodzin było… my, jako Maciejczaki, Senkowscy, Grochowiaki, i Banachy Kramnik? nie Kramniki to byli w innej miejscowości. I w sąsiednim kołchozie, w Kumkiencie, rodzina Lepów, Lepa, tam był czworo dzieci i rodzice. Ojciec poszedł do wojska, tak jak mój tato, dwie dziewczyny, już dorosłe, i dwóch chłopców. Jeden z nich, Zdzisław, był w moim wieku, razem do szkoły w Żernej chodziliśmy. I drugi był młodszy Alfred, to on wrócił do Polski z siostrą… Bo pani Lepa i jedna córka i syn, Zdzisław – to zmarli z głodu w Kumkiencie. Grochowiaki też. […] A Zosia, Heniek i pani Grochowiakowa zostali w Tasaryku i zostali na zawsze – oni zmarli z głodu […] 

Umierali długo, długo szli… głodowa śmierć to jest najcięższa. To się umiera wiele, wiele miesięcy umiera się. Nogi puchną, zaczynają nogi puchnąć z głodu, no i opuchlizna się posuwa do góry i… się kończy… I cała trójka została w Tasaryku. A moja mama im groby kopała i pochowała ich.

 Tam jak myśmy byli – to tam nic nie było. Nawet żadnego krzaka nie było, żeby coś urosło. Nic absolutnie. W kołchozie tylko było, ileś tam, trochę pszenicy i bawełny. I to wszystko było dwa razy do roku nawadniane. Bo jak myśmy byli cztery lata w Kazachstanie, to ani razu deszczu nie było. Tam nie było deszczu i nie było zimy. [1]


Tasaryk - kilka zachowanych mogił na niewielkim cmentarzu wiejskim. Lipiec 2026 roku.



W spisie rodzin ewakuowanych z ZSRR znajdują się następujące nazwiska osób zamieszkałych w tej miejscowości [2]:

1. Jezienicka Rozalia z d. Kinach (l. 60), dzieci: Władysław (ur. 1921), Filomena (ur. 1924), Jan (ur. 1904); synowa Rozalia z d. Kryspin (l. 32); wnuki: Teresa (ur. 1929), Bronisława (ur. 1932), Zofia (ur. 1938); syn Józef – Anglia

2. Lenkowska Bronisława c. Józefa (l. 40), synowie: Edward (l. 16), Jan (l. 13), Edward (l. 10), Józef – armia

3. Maciejak Józefa, mąż – armia [w dok. Sas-Arik]

4. Serkowska / Seńkowska Bronisława, dzieci: Edward, Jan, Edmund, syn Józef st. strzel.

5. Skoneczny Władysław s. Onufrego (l. 54), żona Władysława (l. 45), dzieci: Henryk (l. 15), Leszek (l. 10), Maria (l. 1), syn Zdzisław strzel. [IR: Skonieczny Władysław s. Onufrego, 1888, deportowany w roku 1940 z obw. rówieńskiego do obw. wołogodzkiego, rej. charowski, os. Kastromskij, zwolnienie 31-08-1941] 

[1] Fragment wywiadu z Zofią Kulik przeprowadzony przez autora 15 IX 2025 roku.

[2]  - Polish Institute and Sikorski Museum, Spis Rodzin Wojskowych wywiezionych do ZSSR, Kol.138/283


Janusz Kobryń

Kyzyłkanat

Kyzyłkanat – nieistniejąca obecnie wieś w rejonie suzackim w obwodzie turkiestańskim (wcześniej południowo-kazachstańskim), w latach 40. XX wieku należała do kumkienckiej rady wiejskiej, funkcjonował tu kołchoz o tej samej nazwie.

Kyzyłkanat - widok na pozostałości domów z niepalonej cegły na tle bezkresnego, suchego stepu.  Lipiec 2026 roku.



Z informacji otrzymanych od naszych rozmówców w czasie pierwszej ekspedycji badawczej (w roku 2017)  wynikało, że  wieś jest obecnie niezamieszkała i została wykreślona z wykazu miejscowości w roku 2017 (decyzja akima rejonu suzackiego z dnia 24 marca 2017 r.), a według wyników spisu powszechnego z 2009 r. liczyła 538 mieszkańców. Nie mając żadnych informacji (zwłaszcza potencjalnych respondentów na miejscu) zrezygnowaliśmy wówczas z wyjazdu. Jednak, biorąc pod uwagę życzliwe zainteresowanie miejscowej ludności naszymi działaniami, mieliśmy nadzieję uzyskać w niedalekiej przyszłości więcej informacji. W roku 2026 podczas kolejnej ekspedycji badawczej udało się zlokalizować miejsce, w którym znajdowały się zabudowania kołchozu - lepianki, a także niewielki cmentarz z zachowanymi mogiłami.


Kyzyłkanat - zachowany cmentarz wiejski. Lipiec 2026 roku.



W kołchozie Kyzyłkanat w latach 1942-1944 pracowało 88 Polaków, były to rodziny: Sułkowski Jan (7 os.), Rudnicki (4), Bernatowicz (7), Bajor (4), Stykowski (6), Lech (10), Łaganow/Łaganowski (12), Gnitko (3), Papużyńska (6), Kwiatkowski (6), Zieliński (4), Grochala (7), Kozak (2), Grabowski. [1] Oczywiście są to dane niepełne. Według listy sporządzonej na podstawie wspomnień Sybiraków przez Stanisława Stykowskiego, a także relacji innych zesłańców, w Kyzyłkanacie zmarły następujące osoby: Lech (ojciec Czesława), Lech Zofia (trzyletnie dziecko, †1943), Bernatowicz Jan (1938–1942) i jego ojciec (Michał lub Antoni), Gnitko Paraska †1942, NN dziecko, Grochala Stanisław (1927–1942), Kozak (kobieta) †1943.

W spisie rodzin ewakuowanych z ZSRR znajdują się następujące nazwiska osób zamieszkałych w tej miejscowości:

1. Bojar Aniela c. Czesława (ur. 1878), syn Czesławem (ur. 1920) – armia 

2. Grocholowa Helena, mąż – AP

3. Papużyński Mieczysław (ur. 1895), Apolonia (ur. 1900), dzieci: Helena (ur. 1925), Łucja (ur. 1930), Władysław (ur. 1932), syn Wacław w APW [IR: Papużyński Mieczysław s. Tomasza, 1895, deportowany z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda, zwolnienie 10-09-1941]

4. Podhorodecka Ludwika c. Idziego (l. 36), dzieci: Józefa (l. 12), Janina (l. 9), Stanisław (l. 6), mąż Piotr kan. APW

5. Rogacz Maria (ur. 1914), mąż Piotr APW

6. Rudnicki Walery (ur. 1894), żona – Karolina (ur. 1893), siostra Władysława (ur. 1919), syn Józef wstąpił do armii Andersa [IR: Rudnicki Walery s. Marcina, 1892, deportowany w roku 1940 z obw. równieńskiego do obw. wołogodzkiego, rej. charowski, os.Kastromskij, zwolnienie 31-08-1941]

7. Stykowska Ludwika (ur. 1899), dzieci: Józefa (ur. 1920); Janina (ur. 1932), Stanisław (ur. 1935), mąż Jan – armia [IR: Stykowska Ludwika c. Idziego, 1894, deportowana w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda, zwolnienie 10-09-1941]

8. Sułkowska Michalina (ur. 1899), dzieci: Michalina (ur. 1921), Józefa (ur. 1923), Kazimiera (ur. 1926), Maria (ur. 1928), Jan (ur. 1931), siostra Rybak Olga, mąż Jan – armia [IR: Sułkowska Michalina c. Jana, 1898, deportowana w roku 1940 z obw. wołyńskiego do obw. archangielskiego, rej. lenski, os. Nianda, zwolnienie 30-09-1941] [2]


[1] - Józefa Dzyra, [w:] Wspomnienia sybiraków. Zbiór tekstów źródłowych, pod. red. J. Kobrynia, Bystrzyca Kłodzka, 2008, s.127-155.

[2] - Polish Institute and Sikorski Museum, Spis Rodzin Wojskowych wywiezionych do ZSSR, Kol.138/283


Janusz Kobryń

poniedziałek, 17 sierpnia 2026

Список депортированных польских семьей проживающих в пос. Степняк Акмолинской обл.

 Список депортированных польских семьей проживающих в пос. Степняк Акмолинской обл. Список далеко неполный - составлен на основании сведений солдатов Польской армии (генерала Андерса). [1] В своем отчете Лицо доверя польского посольства, Леон Шерауц, отмечает число 992 депортированных граждан Польши проживающих в Енбекшильдерском р-не. [2]

  1. Брейво Станислав с. Анджея (Андреевич), лет 53, жена Мария лет 45, дети: Янина (19 лет), Юзефа (14), Ян (12), Юзеф — улан (кавалерист), Макинка — Степняк барак 1 кв. 10 [IR: Брейво Ян с. Станислава, 1930 г.р. депортирован в феврале 1940 г. из воеводзтва (области) Новогрудзкого р-н Волижин с. Бакшты в Акмолинскую обл.]

  2. Бродзеничова (Бродзевич) Геновефа с своей матерью, муж Станислав в лагере Козельск, Степняк ул. Комунистическая 46

  3. Додзян Болеслав сын Францишка лет 66, жена Мария л. 61, дети: Мария (26), Вацлав (18), Болеслав (16), Мечислав (13), Додзян Ян стрелок, Ст. Макинка, Степняк Новостройка [IR: Додзян Вацлав с. Болеслава, 1924 г.р. депортирован в феврале 1940 г. из воеводзтва (области) новогрудзкого с. Галуновиче в Акмолинскую обл. с 6-05-1943 г. в Польской Армии (ген. Берлинга)]

  4. Довнар, жена и дети, сын Ян в в Польской Армии (ген. Андерса)

  5. Гаврон Барбара дочь Стефана (17 лет), брат (15), мать, отец Стефан в лагере Козельск, Степняк ул. Степная 12

  6. Глебович Анна, муж прапорщик, четыре несовершеннолетних детей, сын Ян Ян в в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк 4-й р-н барак 3 кв. 13

  7. Голавска Хэлена с детьми: Ирена, Крыстына, муж Бронислав, служащий интендентуры — пропавший без вести, Степняк 4-й р-н ул. Комунисическая 39 [IR: Голавска Ирена 1928 г.р., Голавска Крыстына 1936 г.р. дочери Бронислава, депортированы в апреле 1940 г. из Полксского войеводзтва в Акмолинскую обл., с 1944 в Днепропетровской обл.]

  8. Келяр Люба (лет 40), сыновья: Тадэуш (15), Антони (12), сын Эдвард стрелок в Польской Армии PF 549 (ген. Андерса), Степняк

  9. Лучиньска Станислава дочь Яна (лет 56), дети: Станислав (18), Леон (16), муж Юльян командир взвода Польской Армии, Степняк, Новостройка барак 2 [IR: быть может Лучиньски Юльян сын Антонего (Антони), 1895 г.р. место рождения г. Домброва Гурнича, депортированный из Литовской ССР в Коми ССР, Сыктывдинский р-н, Стройтрест]

  10. Марецка Тэкля дочь Яна (лет 38), дети: Чеслав (10), Хэнрык (6), муж Юзеф капрал, Степняк, Новостроительство барак 1

  11. Михневич Юзеф (лет 50), жена Розалия (46), сын Ян юнак в Польской Армии, Степняк, Новостройка барак 9

  12. Микутель Павел сын Игнацэго (Игнацы) (лет 47), жена Мария дочь Казимежа (47), дети: Ядвига (20), Леокадия (15), Юзеф (8), сын Ян наводчик, Степняк ул. Луговая 77 [IR: Микутель Леокадия дочь Павла, 1927 г.р. депортирована в феврале 1940 г. из воеводзтва (области) Новогрудзкого, р-н Воложинск, с. Зубовец в Акмолинскую обл. ]

  13. Немира Янина, муж Рудольф в Англии, Степняк ул. Рязянская 21 либо Новостройка 4

  14. Ожел Ядвига (лет 57), дочь Мария (22), сыновья: Здзислав - сержант пропавший без вести, Збигнев - лейтенант Oflag, Ежи лагер Козельск, Степняк ул. Комунистическая 42 либо Новостройка барак 7 [IR: Ожел Ядвига дочь Стефана, 1885 г.р. и Ожел Мария дочь Хенрика, депортированы в апреле 1940 г. из воеводзтва (области) Полесского, р-н Бресть, г. Бресть в Акмолинскую обл.]

  15. Пиотровска Мария (лет 29), отец — Бильман Болеслав (лет 65), мать Мария (52), брат Болеслав (21) муж Станислав командир взвода в Польской Арми (ген. Андерса), Степняк Новостроительство барак 3 кв. 6.

  16. Рынкевич Розалия дочь Михала (лет 50), сын Ян (26), невестка Зина дочь Яна (23), сын Юзеф стрелок, Степняк 5, р-й Макинка [IR: быть может Рынкевич Юзеф сын Казимежа, 1912 г.р. арестован в г. Ковель 28-09-1939, с 10-12-1939 в лагере Ровне-Львов, 02-08-1941 Армия (ген. Андерса)]

  17. Садовски Стефан сын Яна (лет 60), жена Анна дочь Яна (54), сын Ян наводчик, Степняк, Новостройка барак 3 кв. 7 [IR: Садовски Стефан сын Яна, 1883 г.р., Садовска Анна дочь Яна, 1890 г.р. депортированы в феврале 1940 г. из Новгородского воеводзтва, р-н Воложин, с. Мильва-Березына в Акмолинскую обл.]

  18. Сташевски Изыдор (47 лет), жена Ольга (45), дети: Ядвига (16), Ян (9), сын Станислав стрелок, Степняк, Новостройка барак 5 кв. 155, р-н Макинка

  19. Стефаньски Ян сын Адама (лет 45), жена Стефания (42), дети: Ядвига (21), Мария (15), Болеслав (16), сын Мариян кавалертст в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк барак 1/9

  20. Сухолет Никодэм сын Михала (лет 75), жена Каролина (64), дети: Станислав (20), Мария (21), Антонина (18), сын Бронислав стрелок в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк, Новостройка

  21. Швайч Юзеф (лет 48), жена Луция (44), дети: Анна (21), Ядвига (8), сын Ян наводчик в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк

  22. Слиска Стефания дочб Францишка (лет 45),, сын Здзислав рядовой в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк, Новостройка барак 7

  23. Василюк Хэлена, сын Александер (2 года), муж Мариян рядовой в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк

  24. Вилянцевич Юзеф сын Яна (лет 52), жена Магдалена (40), дочь Анна (13), сын Станислав кавалерист в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк, Новостройка барак 6

  25. Виршич Базыли сын Базылего (лет 45), жена Наталия (38), дети: Леон (15), Анна (11), сын Миколай рядовой в Польской Армии (ген. Андерса), Степняк,

  26. Воронюк Ян (лет 50), жена Анна (40), трое детей: Стефания, ?, ?, сын Вацлав в Польской Арми (ген. Андерса), Степной р-н, Степняк

Источники: 

[1]Polish Institute and Sikorski Museum, Spis Rodzin Wojskowych wywiezionych do ZSSR, [Список семьей военных депортированных в СССР] Kol. 138/283

[2] Tablice sieci terenowej przedstawicieli Ambasady RP [Сводные данные Представитеоей польского посольства по состоянии на 30 IX 1942 г.]; Polish Institute and Sikorski Museum; A.7.307/4

Януш Кобрынь

Lista rodzin przebywających w m. Stiepniak, obw. akmoliński

 Lista rodzin przebywających w m. Stiepniak, obw. akmoliński, rej. enbekszylderski (ob. rej. Birżan Sał) sporządzona na podstawie wiadomości przekazywanych przez żołnierzy wstępujących do Armii Andersa [1]. Jest to oczywiście lista niepełna. W sprawozdaniu męża zaufania Leona Scherautza z września 1942 mowa jest o 992 obywatelach polskich przebywających rejonie enbekszylderskim . [2]

  1. Brejwo Stanisław s. Andrzeja, l. 53; żona Maria, l. 45; dzieci: Janina, l. 19; Józefa, l. 14; Jan, l.12; Brejwo Józef, ułan; st. Makinka, Stiepniak barak 1 m. 10 [IR*: Brejwo Jan s. Stanisława, 1930, deportowany w II 1940 r. z woj. nowogródzkiego, pow. wołożynski, Bakszty do obwodu akmolińskiego]

  2. Brodzieniczowa / Brodziewicz Genowefa z matką; mąż Stanisław – Kozielsk, Stepniak ul. Komunistyczeska 46

  3. Dodzian Bolesław s. Franciszka, l. 66; żona Maria, l. 61; dzieci: Maria, l. 26; Wacław, l. 18; Bolesław, l. 16; Mieczysław, l. 13; Dodzian Jan strzel.; St. Makinka, Stiepniak, Nowostrojka [IR: Dodzian Wacław s. Bolesława, 1924, deportowany w II 1940 r. z woj. nowogródzkiego, Gałunowicze do obw akmolińskiego, od 6-05-1943 w armii Berlinga]

  4. Downar, żona i dzieci; syn Jan AP, Stiepniak

  5. Gawron Barbara c. Stefana l. 17; brat l. 15; matka - ; ojciec Stefan, por. – Kozielsk; Stepniak, 4 rej, ul. Stepnaja 12

  6. Glebowicz Anna; mąż chorąży; czworo nieletnich dzieci; syn Jan, szerg. APW; Stepniak, 4 rej., barak 3 m. 13

  7. Goławska Helena; dzieci: Irena; Krystyna; mąż urzędnik intend. Bronisław – zaginiony; St. Makinka, Stepniak, 4 rej., ul. Komunistyczeska 39 [IR: Goławska Irena 1928, Goławska Krystyna 1936 c. Bronisława, deportowane w IV 1940 r. z woj. poleskiego, pow. Brześć, Brześć do obw. akmolińskiego, od roku 1944 przebywały w obwodzie dniepropietrowskim]

  8. Kielar Luba, l. 40; synowie: Tadeusz, l. 15; Antoni, l. 12; syn Edward, strzel. Armia PF. 549, Stepniak

  9. Łuczyńska Stanisława c. Jana, l. 56; dzieci: Stanisław l. 18, Leon l. 16; mąż Julian, plut. Armia; Akmolińska obł., rej. Stiepniak, Nowostrojka, barak 2 [być może IR: Łuczyński Julian s. Antoniego, 1895, Dąbrowa Górnicza, deportowany z Litewskiej SRR do Komi ASRR, rej. syktywdyński, Strojtriest]

  10. Marecka Tekla c. Jana, l. 38; dzieci: Czesław, l. 10; Henryk, l. 6; mąż Józef kpr. Stiepniak, Nowostroitielstwo, barak 1

  11. Michniewicz Józef, l. 50; żona Rozalia, l. 46; syn Jan, junak; rej Stiepniak, Nowostrojka, barak 9

  12. Mikutel Paweł s. Ignacego, l. 47; żona Maria c. Kazimierza, l. 47; dzieci: Jadwiga, l. 20; Leokadia, l. 15; Józef, l. 8; syn Jan, kan.; Stiepniak ul. Ługowaja 77 [IR: Mikutel Leokadia c. Pawła, 1927, deportowana w II 1940 r. z woj. nowogródzkiego, pow. wołożyński, Zubowiec do obw. akmolińskiego]

  13. Niemira Janina, mąż Rudolf w Anglii; Stiepniak ul. Razianskaja 21 lub Nowostrojka 4

  14. Orzeł Jadwiga, l. 57; córka Maria, l. 22; synowie: Zdzisław, sierż. zagin.; Zbigniew por. Oflag, Jerzy Kozielsk; Stiepniak ul. Komunistyczna 42 lub Stiepniak Nowostrojka barak 7 m. 16 [IR: Orzeł Jadwiga c. Stefana, 1885 i Orzeł Maria c. Henryka, -, deportowane w IV 1940 r. z woj. poleskiego, pow. brzeski, Brześć do obw. akmolińskiego]

  15. Piotrowska Maria l. 29; ojciec Bilman Bolesław, l. 65; matka Maria, l. 52; brat Bolesław, l. 21; mąż Stanisław, plut. APW; Stiepniak Nowostroitielstwo, barak 3 m. 6

  16. Rynkiewicz Rozalia c. Michała, l. 50; syn Jan, l. 26; synowa Zina c. Jana, l. 23; syn Józef strzelec; Stiepniak 5, rej, Makinka [być może IR: Rynkiewicz Józef s. Kazimierza, 1912, aresztowany 28-09-1939 w Kowlu, od 10-12-1939 w obozie Równe-Lwów, 02-08-1941 armia Andersa]

  17. Sadowski Stefan s. Jana, l. 60; żona Anna c. Jana, l. 54; syn Jan, kan.; Stiepniak Nowostrojka barak 3, m. 7 [IR: Sadowski Stefan s. Jana, 1883; Sadowska Anna c. Jana, 1890; deportowani w II 1940 r. z woj. nowogródzkiego, pow. wołożyński, Milwa-Berezyna do obw. akmolinskiego, od roku 1944 przebywali w obw. dniepropietrowskim]

  18. Staszewski Izydor, l. 47; żona Olga, l. 45; dzieci: Jadwiga, l. 16; Jan, l. 9; syn Stanisław, strzel.; Stiepniak, Nowostrojka, barak 5 m. 155, rej. Makinka

  19. Stefański Jan s. Adama, l. 45; żona Stefania, l. 42; dzieci: Jadwiga, l. 21; Maria, l. 15; Bolesław, l. 16; syn Marian, ułan – Armia; Stiepniak, barak 1/9

  20. Sucholet Nikodem s. Michała, l. 75; żona Karolina, l. 64; dzieci: Stanisław, l. 20; Maria, l. 21; Antonina, l. 18; syn Bronisław, strzelec – Armia; Stiepniak, Nowostrojka

  21. Szwajcz Józef, l. 48; żona Łucja, l. 44; dzieci: Anna, l. 21; Jadwiga, l. 8; syn Jan kan. – Armia; Stiepniak

  22. Śliska Stefania c. Franciszka, l. 45; syn Zdzisław, szer. APW, Stiepniak, Nowostrojka barak 7

  23. Wasiluk Helena; syn Aleksander, l. 2; mąż Marian szereg. APW, rej. Stiepniak, Stiepniak

  24. Wilancewicz Józef s. Jana, l. 52; żona Magdalena, l. 40; córka Anna, l. 13; syn Stanisław, ułan – Armia; Stiepniak, Nowostrojka barak 6

  25. Wirszycz Bazyli s. Bazylego, l. 45; żona Natalia, l. 38; dzieci: Leon, l. 15; Anna, l. 11; syn Mikołaj, szereg. Armia; Stiepniak, Nowostrojka barak 1

  26. Woroniuk Jan, l. 50; żona Anna, l. 40; 3 dzieci: Stefania, -, -, syn Wacław – Armia; rej. stiepnoj, Stiepniak

Źródło: [1] Polish Institute and Sikorski Museum, Spis Rodzin Wojskowych wywiezionych do ZSSR. Kol. 138/283
[2] Tablice sieci terenowej Ambasady RP z ZSRR na dzień 30 IX 1942., Polish Institute and Sikorski Museum A.7.307/4

* IR - Indeks Represjonowanych

Janusz Kobryń

Cmentarz w m. Stiepniak, obwód akmoliński

 W trakcie pobytu w miejscowości Stiepniak odwiedziłem  tamtejsze cmentarze. Stary cmentarz, na którym znajdują się pochówki lat 40. XX w., a więc z okresu kiedy przebywali tu deportowani obywatele polscy, zachował się do chwili obecnej, położony jest na skraju miejscowości, kilkaset metrów od zabudowań. Według relacji Wacława Regulińskiego pochowano tu wielu zesłańców, w tym jego córki Jadwigę i Halinę. Teren cmentarza jest nieogrodzony, część zarosła drzewami i krzewami, co nie pozwoliło na dokładne oględziny. Najstarsze znalezione tabliczki nagrobne pochodzą z lat 60. XX wieku. Pomiędzy krzewami widocznych jest kilkanaście kopczyków mogilnych, bez krzyży i nagrobków - być może są to najstarsze  groby.

Cmentarz w Stiepniaku - widok w stronę stepu. Lipiec 2025 roku.


Jeden z zachowanych nagrobków.

Oględziny starego cmentarza. Lipiec 2025 roku.



Drugi cmentarz jest położony w pobliżu drogi prowadzącej do Szczuczyńska, znajdują się tam pochówki od końca lat 80. XX wieku. Teren jego najstarszej części jest również zarośnięty krzewami, częściowo podmokły.


Janusz Kobryń

Pożegnaliśmy Sybiraka - Adama Przeworskiego

Adam Przeworski Sybirak. Urodził się na Kresach w Benkowej Wiszni koło Rudek. 10 lutego 1940 roku cała rodzina matka Anna, ojciec Józef i Ad...