Wystawa „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie"

Wystawa prezentuje część materiałów zgromadzonych w czasie ekspedycji badawczych prowadzonych w rejonach suzackim i turkiestańskim obecnego obwodu turkiestańskiego (dawniej czymkienckiego) w latach 2017-2023. Celem prac było zlokalizowanie i opisanie miejsc, w których w latach 40-50 XX w. przebywali deportowani obywatele polscy, a także uzupełnienie informacji o nazwiska i fakty tym związane – służyła temu kwerenda w miejscowych archiwach. Zapraszam do obejrzenia wystawy w Muzeum Filumenistycznym w Bystrzycy Klodzkiej.

„Chciałoby się wszystkich z imienia wymienić" - z plakatu towarzyszącemu wystawie spoglądają na nas ludzie, których los rzucił na południe Kazachstanu, którzy razem z polskimi zesłańcami pracowali, głodowali, umierali. Są to:

Gragariani Arkadij, 1915, Ormianin urodzony w Baku. Do Turkiestanu trafił ze szpitala w Orenburgu – jako inwalida wojenny, wykształcenie wyższe, inżynier mechanik, samotny;

Weinbergs Adolf, 1902, urodzony w Rydze w rodzinie urzędników, wykształcenie średnie;

Matugilin Railja, 1932, Tatarka urodzona w Turkiestanie, jej rodzice byli rolnikami;

Wagner Anna, 1936, Niemka urodzona we wsi Tattung w obwodzie saratowskim w rodzinie chłopskiej, wykształcenie 7 klas;

Askarowa Pietsza, 1906, Uzbeczka;

Tromb Jakub, 1920, urodzony w Makowie Mazowieckim, samotny, wykształcenie średnie.

Janusz Kobryń, sybiracy.stowarzyszenie@gmail.com

Możliwe jest bezpłatne wypożyczenie wystawy, po uprzednim uzgodnieniu

Karabułak, rejon suzacki, obwód turkiestański

Karabułak to wieś w rejonie suzackim u podnóża gór Karatau, w obwodzie południowo-kazachstańskim (od czerwca 2018 roku obwód turkiestański). W latach 40 XX wieku przebywała tu grupa obywateli polskich deportowanych w latach 1940-41 wgłąb ZSRR.

W lipcu 2017 roku, wraz z naszymi przyjaciółmi Kazachami, przeprowadziliśmy poszukiwania miejsc pochówku obywateli polskich. Azimchan Żuzipbajew, mieskaniec Karabułaku, wskazał miejsce na wzgórzu nieopodal wsi, w którym chowano Polaków. Znajduje się tam 12 mogił, są one dobrze widoczne, dzięki temu ,że obłożono je  kamieniami. Na podstawie zebranych relacji wiadomo, że pochowano tu Stanisława Frydryka (1943-1943); Śliwińskiego (?), Bień Paulinę, Knieziewską Stanisławę, Rospond (?).

Karabułak, widok od strony Bałdsu

Cmentarz wiejski, widoczne kamienie, którymi obłożone są groby

Mogiły na wzgórzu, w lewym górnym rogu widoczne zabudowania Szołakkorganu

We wspomnieniach zesłańców można spotkać opisy produkcji cegły z niepalonej gliny wymieszanej z sieczką. Na zdjęciu współczesny dom z takiej cegły. Zdaniem mieszkańców dobrze chroni zarówno przed zimnem, jak i upałem 

Widok z ze wzgórza na wyschnięty step

Jeden z licznych koni, w tle zabudowania gospodarcze z samanu.