1945 rok, w dniach 19-23 stycznia ja, Sapaliec I.M., Kierownik Rejonowego Wydziału Zdrowia, wraz z Lekarzem Naczelnym Turkiestańskiego Ambulatorium Miejskiego, tow. Majpawską, Rejonowym Inspektorem Sanitarnym, tow. Musciewą D.D., podczas kontroli placówek medycznych kopalni w Aczy-Saju ustaliliśmy:
§ 1 Szpital
W dniu kontroli w szpitalu przebywało 72 chorych, w tym 56 dystrofików SK [kontyngentu specjalnego] i 4 zakaźnych.
Stan sanitarny całkowicie niedopuszczalny. Przyjmowani chorzy nie są poddawani wymaganym zabiegom sanitarnym, komora dezynfekcyjna przy szpitalu nie działa, pościel nie jest systematycznie poddawana dezynsekcji. Historie chorób są wprawdzie założone, ale wypełnione są w nich tylko dane osobowe i diagnoza, żadne informacje o przebiegu choroby nie są tam wpisywane, wskutek czego sprawdzenie prawidłowości diagnozy i leczenia staje się niemożliwe. Bielizna jest brudna, niektórzy chorzy nawet nie mają bielizny, a dystroficy są w swoich ubraniach. Podczas kontroli stanu bielizny ujawniono, że za rok 1944 występują duże braki: na przykład prześcieradeł, koszul, kalesonów itd. Ustalenie winnych braków i kradzieży jest niemożliwe, ponieważ wielokrotne polecenia Rejonowego Wydziału Zdrowia w sprawie wprowadzenia ewidencji inwentarza były ignorowane. W ciągu roku 1944 nikogo nie pociągnięto do odpowiedzialności. Wiele rzeczy spośród drobnego wyposażenia zostało zabranych przez byłego lekarza naczelnego i innych pracowników do użytku osobistego. Pomieszczenia ogrzewane są piecami elektrycznymi.
§ 2 Ambulatorium
Pomieszczenie ambulatorium w większej części zajęte jest przez kombinat jako szpital dla dystrofików kontyngentu specjalnego, a ambulatorium mieści się w trzech pokojach, poczekalnia i kabinet dentystyczny i laboratorium mieści się w jednej sali i pracują w tym samym czasie.
Rejestracja pacjentów ambulatorium prowadzona jest na kartach rejestracyjnych, ani przebieg choroby, ani leczenia, ani zwolnienia nie są zapisywane, brak jest nazwiska lekarza. Komisje lekarskie zwołuje się 3 razy w miesiącu. Wydawanie zwolnień lekarskich odbywa się bez kontroli, znalazłem przypadki wydawania zwolnień lekarskich bez dostatecznych przyczyn, a także przedłużania zwolnień bez posiedzeń komisji. Podczas kontroli protokołów posiedzeń komisji lekarskich z dn. 11 I 45 r. wykryłem, że spośród konsultowanych 34 osób, zwolnienie z pracy przedłużono 16 osobom bez dostatecznych ku temu przyczyn. Komisja ds. inwalidztwa – są przypadki przyznania grupy inwalidzkiej niezgodnie z diagnozą.
Narzędzia w gabinecie opatrunkowym nie są sterylizowane.
§ 3 Poradnia dziecięca
Poradnia dla kobiet z dziećmi znajdowała się w oddzielnym, specjalnie wydzielonym pomieszczeniu, ale z powodu braku pieców została przeniesiona do pomieszczenia ambulatorium, w którym przyjęcia dzieci i dorosłych prowadzone są razem, a kuchnia mleczna w ogóle nie pracuje z powodu odmowy przydziału produktów żywnościowych ze strony Rejonowego Wydziału Handlu.
Teren jest podzielony na rejony i do każdego, w celu prowadzenia obchodów domostw, przydzielony jest pracownik medyczny, mimo to prowadzone są one niestarannie. Przydzieleni do hoteli robotniczych pracownicy medyczni niejednokrotnie nie zwracają wystarczającym stopniu uwagi na wykrywanie chorych z gorączką i prowadzenie zabiegów sanitarnych w ogniskach infekcji.
Kadra medyczna nie jest racjonalnie wykorzystana.
Kierownik Rejonowego Wydziału Zdrowia
Rejonowy Państwowy Inspektor Sanitarnych
Lekarz Naczelny
[Rękopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 134, op. 1, sw. 13, d. 101, s.64-65.
