poniedziałek, 22 września 2025
Skarga Kierownika Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z dnia 14 IV 1945 roku
Kierownika Rejonowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, tow. Nieczyporenko
Raport
Towarzyszu Kierbicki piszemy raport do Was po raz drugi i prosimy Was o odpowiedź na naszą prośbę. Towarzyszu Kierbicki, mimo że pracuję jako zastępca Kierownika Rejonowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej już 7 miesięcy, to potrzebuję rady i pomocy, tak jak w pierwszych dniach mojej pracy.
Wiecie, że czasowo przyjęłam [kierownictwo] Rejonowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej tylko na 20 dni, a przecież nie byłam przygotowana do tej pracy. W ciągu wszystkich 7 miesięcy pracy nie miałam pomocy, zarówno ze strony Rejonowego Wydziału Zdrowia, organizacji partyjnych jak i Rejonowej Komisji Nadzwyczajnej [do walki z epidemią]. Obecnie w Rejonowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, wg etatów powinno pracować 12 osób, to znaczy: trzech lekarzy, epidemiolog, 2 higienistów [wyk. szczepienia], laborant bakteriolog, lekarz sanitarno-epidemiologiczny (czterech), a jest nas wszystkich tylko 2 pracowników ze średnim wykształceniem medycznym, instruktor i dezynfektor. Prosimy o wskazanie, co może zrobić dwoje pracowników medycznych, tam gdzie powinno pracować 13 osób, gdzie nie ma lekarzy, nie ma laboratorium, nie ma higienistów.
Obecnie, tow. Kierbicki, mam duże nieprzyjemności ze strony dyrektora Szpitala Miejskiego, tow. Iwasiewej i przewodniczącego Komisji Nadzwyczajnej, tow. Ibrahimowa. Piszę do Was i do Kierownika Obwodowego Wydziału Zdrowia, że nie robię tego specjalnie, a na odwrót – nie chcę aby o naszym szpitalu mówiono, to co mówią, co nawet ciężko wyrazić na piśmie, przecież i tow. Iwasiewa nie zaprzecza, że panuje brud, wszawica, że chorzy leżą nieostrzyżeni i brudni, że chorzy po wypadkach przebywali razem z zakaźnymi. Szpital ten kontrolowałam nie tylko ja jedna, zawsze przy kontroli byli ludzie z milicji, tow. Duniejewa, z wydziału obwodowego, tow Łunina, tow. Kuczarbajewa i samodzielnie dwa razy z pomocnikiem epidemiologa, tow. Fumanczuk i zast. kier. Rejonowego Wydział Zdrowia, tow. Żusupmankułowicz, a ostatnia kontrola była z tow. Pawlenko pełnomocnikiem epidemiologa Obwodowego Wydziału Zdrowia, gdzie chciało by się powiedzieć, że chcieliśmy skontrolować, ale tow. Iwasiewa obraziła się, że dziewczęta przyszły kontrolować lekarzy i zaczęła krzyczeć, że jej przeszkadzamy w pracy, nie wydała fartuchów, znajdywała różne przeszkody aby nas zatrzymać, tak że byłyśmy ta, około 2 godzin i wyszłyśmy z niczym. Tak było i wtedy, gdy przyszłam skontrolować szpital z pełnomocnikiem epidemiologa – ona zaczęła krzyczeć (prawie doszło do bójki): Pracuj!, Potem się dowiesz! itp. Gdy powiedziałyśmy, że trzeba podpisać protokół kontroli, to ona odpowiedziała: Ja protokołu nie podpiszę!
Myślę, że teraz już Wam wiadomo z jakiego powodu wysłaliśmy protokoły do ukarania. Do tow. Kierbickiego ona napisała skargę, a mimo wszystko siedzi i mówi: Ja nie odmawiałam! Wszawica była, brud, ale dlaczego nie dałyście mi podpisać?! A to ona była w takim stanie, że nawet nie pamięta, że to ona odmówiła podpisania protokołu.
Takie same nieprzyjemności mam z Przewodniczącym Komisji Nadzwyczajnej, tow. Ibrahimowem, on mówi wprost, że tow. Łunina siedzi nie na swoim stołku i nie ma prawa karać Przewodniczącego Komisji Nadzwyczajnej.
Proszę dać nam jednego lekarza, dwóch higienistów i dwie osoby na nasze miejsca.
Kierownik Stacji [podpis nieczytelny]
Pełnomocnik Epidemiologa [podpis nieczytelny]
14 IV 45 r.
[Rękopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 134, op. 1, sw. 13, d. 101, s.50.
środa, 3 września 2025
Raport z dn. 19 VIII 1945 r. o zachorowaniach na zapalenie wątroby w rej. pachta-aralskim
Od Pachta-Aralskiego Rejonowego Wydziału Zdrowia, obw. południo-kazachstański
W pierwszych dniach sierpnia b.r. ponownie pojawiły się przypadki szczególnie ciężkich zachorowań na tak zwane „Toksyczne zapalenia wątroby z wodobrzuszem”.
Pierwsze zachorowania pojawiły się w naszym rejonie w sierpniu 1941 r., kiedy zaczęły się masowe zachorowania w kolchozie „Krasnyj Awangard”, a następnie, w ciągu 2 i pół roku, sporadycznie chorowały całe rodziny. Choroba zaczyna się od bólów w okolicach nadbrzusza, często z objawami dyspepsji, podwyższeniem temperatury i ogólnym osłabieniem. Następnie, w większości przypadków, w ciągu 4-5 dni pojawia się wodobrzusze. Z reguły, od pierwszych dni choroby, wątroba jest powiększona i stwardniała. Według naszych danych śmiertelność wynosi 33,1%.
Choroba ta jest okresowo obserwowana w różnych rejonach Azji Środkowej od roku 1931 i została opisana w roku 1938 przez prof. Taszkienckiego Instytutu Medycznego Mojsieja Filipowicza Mirocznika w pracy pt. „Toksyczne zapalenia wątroby z wodobrzuszem”.
Klinika prof. Mirocznika rozpatruje tę chorobę jako rezultat intoksykacji pokarmowej, spowodowanej najprawdopodobniej spożyciem złej jakości zboża [przetworów] pochodzących z nienawadnianych pól, zawierającego toksyny lub zanieczyszczonego trującymi nasionami chwastów.
Obecne ognisko zachorowań pojawiło się w naszym rejonie 3 VIII 1945 r. w kołchozie „Polit Otdieł” [pisownia oryginalna], w którym do dnia dzisiejszego zachorowało 19 osób. W ciągu ostatnich dni pojawiły się pojedyncze przypadki zachorowań w kołchozach im. Lenina i „Majak”.
Wszyscy chorzy żywili się [produktami] z ziarna pochodzącego z nienawadnianych pól kołchozu „Polit Otdieł”. Ziarno to jest koloru żółto-zielonego i ma gorzki smak. Chorzy nie mieszkają w kołchozie „Polit Otdieł”, ale żywili się ziarnem z kołchozu „Polit Otdieł”. W ten sposób uzyskaliśmy dane potwierdzające hipotezę prof. Mirocznika, zakąłdającą, że ziarno pochodzące z nienawadnianych pól jest przyczyną zachorowań na toksyczne zapalenie wątroby z wodobrzuszem. Tym niemniej składnik chorobotwórczy zawarty w ziarnie pozostaje nieznany.
Gdy lekarz, Christian Christianowicz Cenner, w roku 1944 poinformował Taszkenckie Towarzystwo Medyczne o swoich obserwacjach dotyczących toksycznego zapalenia wątroby z wodobrzuszem, Towarzystwo to podjęło decyzję aby, w przypadku pojawienia się nowej fali tych zachorowań, zwrócić się z wnioskiem do Ludowego Komisariatu Zdrowia ZSRR o przeprowadzenie kompleksowych badań tej jednostki chorobowej i w tym właśnie celu przekazujemy informacje [o pojawieniu się zachorowań].
Wstępnie działania zostały podjęte przez Przeciwepidemiczną Komisję Nadzwyczajną Rejonu Pachta-Aralskiego. Decyzje Komisji zostały przesłane do Obwodowej Przeciwepidemicznej Komisji Nadzwyczajnej.
Do leczenia tych chorych potrzebne są nam: glukoza, insulina, anli…, które mogą obniżyć śmiertelność. Prosimy o zaopatrzenie nas w te preparaty medyczne.
Kierownik Rejonowego Wydziału Zdrowia
Lekarze: Cenner, Starostina
19 VIII 1945 r.
piątek, 22 sierpnia 2025
Skarga dotycząca warunków pracy inspektora sanitarnego w Aczysaju z 30-05-1945
kopia do Kierownika Obwodowego Wydziału Zdrowia dr. Kierbickiego
Podanie
Po mianowaniu przez Kierownika Obwodowego Wydziału Zdrowia i zgodnie z rozkazem Państwowego Inspektora Sanitarnego Kopalni Aczysaj pracuję od dnia 5 V br., a 3 V przyjechałam na Wasze polecenie z rejonu czajanowskiego. Mimo to, zostałam przez Was mianowana na stanowisko z dniem 5 V, co uważam za niezgodne z prawdą i proszę o naliczenie wypłaty od 3 V. Ponadto: odeszłam ze stanowiska Państwowego Inspektora Sanitarnego w rejonie czajanowskim i zostałam wyznaczona na stanowisko w Aczysaju rozkazem Czajanowskiego Wydziału Zdrowia w dniu 13 IV, mimo to, do dnia 27 IV, nie rozliczono się ze mną i wyjechałam w Czajanu dopiero 27 IV nie doczekawszy się rozliczenia. W rezultacie nie zapłacono mi za 3 dni w kwietniu i 4 dni w maju – ani Czajanowski Rej. Wydz. Zdrowia, ani Turkiestański. Pytanie, czy wynagrodzenie pieniężne pracownika, który zwalnia się w związku ze skierowaniem go na mocy rozkazu do pracy w innym rejonie, jest stratą? A może w końcu doczekam się takiego gestu – i zaliczą mi dni stracone na drogę z Czajanu do Turkiestanu?
Po drugie: po przyjeździe tu, do Aczysaju, dostaję tylko 500 g chleba i kartki na cukier i tłuszcz. Nie ma tu jeszcze mojej rodziny i jestem zmuszona żywić się w stołówce, a kartek na stołówkę wystarcza tylko na 18 dni. Pytam się więc: czym powinnam się żywić w pozostałe dni? A jeśli sprowadzę tu swoją rodzinę, to też nie rozwiąże sytuacji ponieważ, jeśli żyć uczciwie to żywienie jest niewystarczające.
Ciekawi mnie odpowiedź na pytanie: czy pracownicy medyczni są w Aczysaju w ogóle potrzebni? Warunków żadnych nie stworzono. Moja praca jest odpowiedzialna i cały czas jestem narażona na choroby zakaźne i od dnia przyjazdu pracuję przy likwidacji ogniska tyfusu brzusznego. Do zrobienia jest tu dużo, ale jeśli pracuje się uczciwie, to się nie wyżyje. Do tego wszystkiego nie mam pieniędzy, ani kopiejki, a wypłata z rej. wydziału zdrowia wypłacana jest, jak Wam już wiadomo, skrupulatnie! Jak mam dalej żyć?
Jeśli jestem Wam potrzebna jako pracownica, to proszę przedyskutować z dyrektorem Kombinatu i kierownikiem punktu medycznego kwestię umożliwienia mi egzystencji tzn. zwiększenia racji żywnościowych, zapewnienia środków materialnych i chociaż minimalnego wyposażenia w środki ochronne. W przypadku, gdy nie otrzymam tego, o co proszę, zmuszona będę do rezygnacji z pracy w swoim zawodzie i wyjazdu z Aczysaju, albo zatrudnienia się na jakimś wydziale w kopalni, przynosząc tym samym szkodę w zakresie ochrony zdrowia.
30 V 1945 r.
Państwowy Inspektor Sanitarny Kopalni Aczysaj, Maksymowa
AOSz. F,134, op.1, sw. 13, d. 101, s. 28.
[Rękopis w jezyku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
sobota, 25 stycznia 2025
Protokół narady w os. Wannowka, czerwiec 1942 r.
Protokół narady pracowników medycznych w os. Wannowka (centrum rejonu).
Obecnych było 35 osób.
Program:
Masowa praca wychowawcza pracowników medycznych (referuje tow. Makowiczko)
O wnioskach z narady na szczeblu obwodu - o pracy lekarza w wiejskich punktach lekarskich (referuje tow. Rachmarowa).
Opieka medyczna w czasie kampanii żniwnej, delegowanie lekarzy na wyznaczone odcinki pracy w celu prowadzenia kontroli działań sanitarnych i przeciwepidemicznych.
Zapoznanie z rozkazem Pełnomocnika Państwowego Komitetu Obrony № 7 z dn. 20 V 1942 r.
Po wysłuchaniu sprawozdania tow. Marczenki o masowej pracy oświatowej trzeba uznać, że masowa praca oświatowa prowadzona nie była. Tow. Marczenko w ostatnim czasie nie kierował pracami, co doprowadziło do spadku wydajności i obniżenia dyscypliny pracy.
W jak najkrótszym czasie konieczne jest zawarcie indywidualnych umów, wprowadzić kontrolę wykonania prac, oraz jak najszybciej przeprowadzić wybory uzupełniające do rady rejonowej związku.
Po wysłuchaniu sprawozdania kierownika Rejonowego Wydziału Zdrowia, tow. Rachmarowej, o opiece medycznej dla pracowników polowych w czasie kampanii żniwnej i biorąc pod uwagę, że w roku bieżącym kampania żniwna ma szczególne znaczenie w walce ze znienawidzonym wrogiem, pracownicy medyczni powinni podjąć kroki w celu zapewnienia pracownikom polowym lepszej opieki medycznej.
Skierować szereg lekarzy i pielęgniarek na odcinki [polowe] w celu okazania pomocy medycznej i podniesienia stanu sanitarnego: w żłobkach, brygadach, miejscach zakwaterowania uczniów zmobilizowanych do prac polowych. Ambulatoria przy wiejskich punktach lekarskich i felczerskich powinny zapewnić przyjmowanie pracowników polowych w jak najmniejszym stopniu odrywając ich od prac polowych. Szpitale powinny bezwarunkowo zapewnić hospitalizację i leczenie zakaźnie chorych, dzieci i dorosłych.
W bazach polowych przeprowadzić pogadanki na temat chorób żołądkowo-jelitowych i walki z nimi, pogadanki dla matek o prawidłowym karmieniu piersią i prawidłowej pielęgnacji niemowląt. Powołać pełnomocników sanitarnych (tam gdzie ich nie ma), przeszkolić w zakresie udzielania pierwszej pomocy – samopomoc i pomoc drugiej osobie.
Dyrektorów sowchozów i kierownictwo kołchozów zapoznać z postanowieniem pełnomocnej komisji nadzwyczajnej o obowiązku przydzielenia transportu do przewozu chorych i personelu medycznego.
Po wysłuchaniu sprawozdania kier. Rejonowego Wydziału Zdrowia, tow. Rachmanowej, o pracy lekarza w wiejskich punktach lekarskich, należy zapoznać się z rozkazem № 7 z 20 V 42 r. Pełnomocnika Państwowego Komitetu Obrony i rozkazem № 90 z 8 VI 42 r. „Zapobieganie chorobom infekcyjnym w sezonie letnim” [w] istniejących ogniskach tyfusu plamistego.
Postanowiono:
siłami personelu medycznego centrum rejonowego [Wannowka] oaz wiejskich punktów lekarskich i felczerskich przeprowadzić kontrolę wszystkich domów w celu ustalenia stanu sanitarnego poszczególnych mieszkańców;
do dnia 1 VIII 42 r. osiągnąć ukończenie budowy łaźni i komór dez. [woszebojek] w tych kołchozach, gdzie ich brak i zapewnić ich prawidłową pracę;
prowadzić 100% hospitalizację chorych zakaźnie, a także [nieczytelne] przeprowadzać zabiegi sanitarne w ogniskach zachorowań w ciągu 24 godzin.
Przewodniczący zebrania (Rachmarowa)
Sekretarz (Mowszowicz)
[Maszynopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 134,op. 1, sw. 12, d. 79, s. 24piątek, 24 stycznia 2025
Protokół Komisji Przeciwepidemicznej z 15 I 1942 r.
Czimkient, 15 I 1942 r.
Obecnych było 19 osób:
- tow. Gorodeckij, Zast. Przewodniczącego Komitetu Wykonawczego Rady Obwodowej
- tow. Kuroczkin, Przewodniczący Komitetu Wykonawczego Rady Miejskiej
- tow. Makarowa, Kierownik Obwodowego Wydziału Zdrowia
- tow. Buczackij, Obwodowy Inspektor ds. Szpitali
- tow. Łapina, Obwodowy Państwowy Inspektor Sanitarny
- tow. Wowsjanikier, Epidemiolog Obwodowego Wydziału Zdrowia
- tow. Riabickij, Kierownik Miejskiego Wydziału Zdrowia
- tow. Liebiediew, Naczelnik Obwodowego NKWD
- tow. Nikołajew, Przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia i Rady Komisarzy Ludowych Kazachskiej SRR
- tow. Wiesna, Przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia i Rady Komisarzy Ludowych Kazachskiej SRR
- prof. Olieufiew, Sztab Środkowo-Azjatyckiego Okręgu Wojskowego
- tow. Burbiełło, Lekarz Garnizonowy miasta Czimkient
- tow. Kunin, Lekarz Wojskowy 1 rangi Środkowo-azjatyckiego Okręgu Wojskowego
- tow. Nastina, Epidemiolog Miasta Czimkient
- tow. Somcow, Nauczyciel edukacji sanitarnej
- tow. Lisicin, Obwodowy Wydział Komunalny
- tow. Pasternak, Inżynier Miejskiego Wydziału Komunalnego
- tow. Małkin, Punkt Ewakuacyjny
- tow. Kirkina, Kierownik Przychodni
Sekretarz ( Wowsjanikier)
Plan dnia
Informacja o sytuacji epidemicznej w obwodzie, tow. Makarowa, Kierownik Obwodowego Wydziału Zdrowia.
Wykonanie decyzji Komisji Nadzwyczajnej „O pracy łaźni komunalnych w rejonach” z dn. 9 I 42 r.
Wysłuchano
Tow. Makarowa - Informacja o sytuacji epidemicznej w obwodzie:
Sytuacja epidemiczna w obwodzie jest w dalszym ciągu niezadowalająca. Nie wszystkie rejony podają codzienne liczby zachorowań. Dane te przekazuje tylko 11 rejonów. Szczególnie źle jest w mieście Czimkiencie, rejonach lengierskim, szaulderskim, dżuwalińskim, aryskim, sajramskim. Nie sygnalizują następujące rejony: bostandycki, kieleski, sary-agaczewski, tiulkubaski, frunzeński. Brak raportu o chorych na tyfus plamisty z Czimkentu, nie udaje się osiągnąć 100% hospitalizacji chorych na tyfus plamisty. Środkami na zapewnienie dodatkowych łóżek dysponujemy. Źle wygląda sprawa z wyposażeniem. Brak benzyny.
[brak stron]
Postanowiono.
- a) dokładnie zbadać nowe przypadki zachorowań na tyfus plamisty, winnych pociągnąć do surowej odpowiedzialności;
- b) wyszukać w sieci handlowo-magazynowej maszynki i nożyczki do strzyżenia włosów i przekazać je do dyspozycji Rejonowych Wydziałów Zdrowia, do rozdysponowania pomiędzy szpitale i punkty ewakuacyjne;
- c) zapewnić zwiększenie produkcji grzebieni i szczotek do włosów;
- d) przystąpić do organizacji p.epidemicznej bazy materialnej, zmobilizować środki transportu i inne dla obsługi chorych i prowadzenia działań przeciwepidemicznych;
- e) niezwłocznie zorganizować całodobową pracę łaźni w Czimkiencie, Turkiestanie i os. Aryś, w pozostałych rejonach – dwuzmianową;
- f) zapewnić ścisłą ścisłą kontrolę przyjeżdżających koleją, zakwaterowanie prowadzić tylko po przejściu zabiegów sanitarnych.
- Zorganizować obchody domostw badając mieszkańców w celu wykrycia chorych z gorączką i niezdiagnozowanych. Chorych z gorączką hospitalizować, a następnie wykonać zabiegi sanitarne ogniska choroby i kontaktów.
- Zobowiązać instytucje handlowe do zorganizowania przy łaźniach wiejskich sprzedaży mydła do mycia, po 25 g na osobę.
- Polecić Rejonowym Komisjom Nadzwyczajnym niezwłocznie przesłać protokoły posiedzeń i skład osobowy komisji.
- Wprowadzić codzienne telegraficzne przesyłanie do Obwodowego Wydziału Zdrowia informacji o nowych przypadkach zachorowań na: tyfus plamisty i brzuszny, dezynterię z podaniem [liczby] hospitalizowanych.
- Przewodniczącego Szaulderskiego Rejonowego Komitetu Wykonawczego wezwać na dzień 19 I godz. 10 rano, na posiedzenie Obwodowej Komisji Nadzwyczajnej.
- Przewodniczących rad rejonowych i kierownictwo zakładów komunalnych zobowiązać do zapewnienia ciągłej, codziennej pracy łaźni, tak zaplanowanej, aby mieszkańcy centrów rejonu i osiedli robotniczych mieli możliwość mycia się w łaźni nie rzadziej, niż 3 razy w miesiącu. Sporządzenie wykazu grafików i godzin pracy łaźni i zaopatrzenie w opał zapewniające ciągłą pracę łaźni spoczywa na Rejonowych Komisjach Nadzwyczajnych Rejonowych Komitetów Wykonawczych. Czas na sporządzenie do 25 I 42 r.
- Zobowiązać Przewodniczących Komitetów Wykonawczych rejonów sajramskiego i szaulderskiego do zakończenia budowy łaźni w centrach rejonów i ich wprowadzenia do eksploatacji [do dn.] 25 I 42 r.
- Zobowiązać kierownika Biura Organizacyjnego Rady Obwodowej [?] rejonu kirowskiego, tow. Ałgimbajewa do wyszukania i wyposażenia pomieszczenia na potrzeby łaźni o przepustowości 10-12 osób na godz. Termin ukończenia prac 25 I 42 r.
- Zobowiązać Przewodniczących Komitetów Wykonawczych Rejonowych Rad Delegatów Robotniczych do budowy przy łaźniach komunalnych w centrach rejonów prostych urządzeń dezynfekcyjnych - „woszebojek” na 12-15 kompletów, w rejonach: kyzył-kumskim, kirowskim, lengierskim, karataskim, pachta-aralskim, sary-agaczewskim, sajramskim, tiulkubaskim, czajanowskim, frunzeńskim, szaulderskim. Termin wykonania 25 I 42 r.
- Na koszt instytucji zbudować [proste urządzenia dezynfekcyjne] w osiedlach robotniczych:
- Lengier Ugol`, przy łaźni rady osiedla na koszt Zarządu Rejonowego – do 25 I 42 r.
- Iljiczewka, przy łaźni Sowchozu Pachta-Arał na koszt sowchozu, polecając jednocześnie Komisji Nadzwyczajnej Rejonu Kirowskiego opracować plan zabiegów sanitarnych robotników i pracowników sowchozu.
Pismo do Obw. Komisji Przeciwepidemicznej z II 1942 r.
Wyjaśnienie
Komisja Nadzwyczajna swoją decyzją z dn. 2 II 1942 r. zobowiązała Obwodowy Wydział Zdrowia do wprowadzenia 100% hospitalizacji chorych na tyfus plamisty.Do chwili obecnej wprowadzenie 100% hospitalizacji nie wydaje się możliwe, ponieważ mimo decyzji Komisji Nadzwyczajnej z dn. 8 II nakazującej adaptację pod szpital 16 mieszkań w domu należącym do Zakładów Bawełnianych w Czimkiencie, w terminie do 19 II – nie zostało to wykonane.
Do chwili obecnej nie utworzono punktu sanitarnego, brak zupełnie wyposażenia, trwałego i nietrwałego.
Taka sama sytuacja panuje także w rejonach.
Na dzień 24 II w rejonie sajramskim nie wydzielono pomieszczeń na potrzeby powiększenia szpitala dla chorych na tyfus plamisty, mimo że chorzy leżą w domach przez kilka dni.
W dyspozycji obw. wydz. zdrowia prawie nie ma wyposażenia, koców i prześcieradeł nie ma zupełnie.
W tej sprawie zwracałam się nieraz do Ministerstwa Zdrowia Kaz. SRR. Do tej pory koców i prześcieradeł nie ma.
Kierownik Obwodowego Wydziału Zdrowia (Makarowa)
Tasaryk
Tasaryk - nieistniejąca obecnie wieś w rejonie suzackim, obwód turkiestański (dawniej południowo-kazachstański). W latach 30. XX wieku utwor...
-
Шолаккорган - небольшое село и администативный центр Сузакского района Южнго-Казахстанской области (с июля 2018 года Туркестанская обл.). В ...
-
Wydana w roku 2008, a więc 17 lat temu, pierwsza publikacja Koła Związku Sybiraków spotkała się z ogromnym zainteresowaniem. Bezpłatne egz...
-
Do Zastępcy Przewodniczącego Komitetu Wykonawczego Obwodowej Rady Delegatów Robotniczych tow. Toporowa. Raport Według informacji otrzymane...