Cmentarz w Szornak, obw. południowo-kazachstański

Cmentarz w miejscowości Szornak w rejonie saurańskim obwodu turkiestańskiego (dawniej Czernak, rej frunzeński w obwodzie południowo-kazachstańskim).

W latach 40. XX wieku przebywali tu deportowani obywatele polscy. Według raportu Andrzeja Szumiło pełniącego funkcję Męża Zaufania Ambasady RR w rejonie frunzeńskim przebywało 1030 osób, w tym 265 dzieci (stan na dzień 16 IV 1942 r.).

Cmentarz w Szornaku, lipiec 2025 roku

Niewielki cmentarz znajduje się obecnie w centrum wsi, jest nieczynny. Ostatni pochówek można datować na lata 80. XX wieku. Cmentarz został zlokalizowany w trakcie prac poszukiwawczych latem 2024 roku przez Wachidżana Sałajdinowa i piszącego te słowa Janusza Kobrynia. W roku 2025 dokonaliśmy formalnego zgłoszenia lokalizacji cmentarza, na którym pochowani są deportowani obywatele polscy, do miejscowego akimatu.

Teren cmentarza nieogrodzony, granice nie są oznaczone. Kopczyki mogilne częściowo zachowane.

Na cmentarzu zachowało się kilka nagrobków, w tym tablica wykonana z piaskowca z napisem w języku polskim: 

„St. Akselrod ur. 31 XII 1896 w Warszawie, z. 12 III 1943 w Czernaku. Pokój jego duszy.”

Tablica nagrobna, lipiec 2024 roku.

Cmentarz w Szornaku, na pierwszym planie tablica St. Akselroda, lipiec 2025 roku.

Jedna z zachowanych mogił. Szornak, lipiec 2025 roku.

Janusz Kobryń