wtorek, 20 stycznia 2026

Lista wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie skierowanych do pracy w roku 1944

Lista wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie skierowanych do pracy w roku 1944:
  • Cwietkowa Emilia, 1930;
  • Dibicz Iosif [być może Dybicz Józef], 1930;
  • Rybałko Piotr, 1930;
  • Kowalierskaja Łuiza, 1930 [być może Kowalewska Luiza];
  • Kunkiel Frida
  • Wienskowskaja Danusja Wacławowna, [IR: Więckowska Danuta c. Wacława, 1934, deportowana w roku 1940 z obwodu tarnopolskiego do obw. mołotowskiego, rej. dobriański, os. Nikulskaja Baza (Łuszkowo)], przekazana do Polskiego Domu Dziecka №5 25 I 1943;
  • Rozenbaum Renia, przekazana do Polskiego Domu Dziecka №5 25 I 1943.
[Księga wychowanków Domu Dziecka, fragment rękopisu w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461, s. 277

Lista wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie, którzy zostali przekazani krewnym

Wychowankowie Domu Dziecka №4 w Turkiestanie, przekazani krewnym:
  • Chil Lilja, przekazana matce – Aczysaj, Artiomowski Dom Dziecka, 9 II 1943;
  • Pierczuk Chaja, przekazana matce;
  • Brandt Iosif Chaimowicz, [IR: Brandt Chaim, 1891, aresztowany 1940 w obw. lwowskim], przekazany matce 11 VI 1943 do kołchozu Burgiem;
  • Brandt Mojsiej Chaimowicz, przekazany matce 11 VI 1943 do kołchozu Burgiem;
  • Majzeles Izrael, przekazany? St. Timur, Szaulder, kołchoz?;
  • Filik Stanisława, [IR: Filik Stanisława c. Franciszka, 1931, deportowana w roku 1940 z obw. brzeskiego do obw. archangielskiego, rej. oneski, os. Szomoziero] przekazana bratu 16 X 1943 St. Timur;
  • Wolnaja Nina, [być może IR: Wolna Janina c. Bronisława, 1933, deportowana w roku 1940 z obw. brzeskiego do obw. archangielskiego, rej. oneski, os. Szomoziero] przekazana matce 16 X 1943 St. Timur;
  • Rozenbaum Renia [adnotacja]: wpisana omyłkowo;
  • Jakubowicz Grigorij Jakubowicz, [być może Jakubowicz Grzegorz s. Jakuba].[
[Księga wychowanków Domu Dziecka, fragment rękopisu w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461, s. 261

Dom dziecka - potwierdzenie otrzymania materiałów szkolnych z sierpnia 1944 r.

Zgodnie z przydziałem Obwodowego Wydziału Oświaty Ludowej z Kazachstańskiego Zarządu Handlu Książkami 7 sierpnia 44 r. otrzymano:
  • atrament – 5 tabletek
  • ołówków grafitowych 60 szt.
  • kredek czerwonych 100 szt.
  • piór 400 szt.
  • zeszytów 400 szt.
  • piór z trzciny 200 szt.
  • gumek 50 szt.
[Rękopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461, s. 165

Pismo w sprawie obsługi placówek dziecięcych

Do wszystkich dyrektorów szkół-internatów, domów dziecka, szkół specjalnych.

Obwodowy Wydział Oświaty Ludowej informuje Was, że Czimkiencka Fabryka Usług Komunalnych od dnia 10 czerwca br. rozpoczyna obsługę placówek dziecięcych.
Możecie oddać do obróbki sanitarnej-wyparzania pościel: wszystkie rodzaje kołder, materace, poduszki, odzież do prania chemicznego i do naprawy. Naprawom podlegają materace i kołdry.

Zastępca Kierownika Obwodowego Wydziału Oświaty Ludowej, P. Kałantajewa

[Niedatowany maszynopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]

AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461, s. 1

czwartek, 25 grudnia 2025

Święta 1945 roku - przygotowania powrotu do Polski


 
Pracowite Święta – 80 lat temu przygotowywano listy wychowanków Polskich Domów Dziecka i Polskich Szkół-Internatów. Setki dokumentów, protokołów, oświadczeń. Warto pamiętać, że strona radziecka nie była zbyt chętna, aby kogoś z „raju” wypuścić. Często komisje pod byle pretekstem nie wyrażały zgody na wyjazd – dlatego dokumenty musiały być starannie przygotowane. Poniżej tłumaczenie dwóch przykładowych dokumentów i kilka podpisów złożonych przez zesłańców: Dominika Kisiela, Bronisławę Baumberg, Marię Szach, Zofię Szacką.

„Protokół z dnia 24 grudnia 1945 r., my, niżej podpisani: Przedstawiciel Południowo-Kazachstańskiego Obwodowego Wydziału Oświaty Ludowej Nazarow N.A., Dyrektor Polskiej Szkoły-Internatu im. Wandy Wasilewskiej w Turkiestanie Gorowic[1] O.D. sporządziliśmy niniejszy protokół zgodnie z instrukcją dotyczącej uściślenia listy dzieci w Internacie w związku z reewakuacją do Polski. W dniu dzisiejszym przeprowadzono rozmowę z wychowankiem Kisielem Dominikiem s…. i ustalono, co następuje: urodził się w Wilnie w roku 193…, jest narodowości polskiej, rodzice zmarli. Jest wychowankiem Internatu od 20 I 44 r.
Uwaga: w załączeniu zgoda wychowanka.
[podpisy] Przedstawiciel Obłono (Nazarow),
Dyrektor Internatu im. W. Wasilewskiej (Gorowic)”
[1] - Ozjasz Horowitz


„Do Dyrektora Polskiej Szkoły-Internatu im. Wandy Wasilewskiej w Turkiestanie tow. Gorowica od Kisiela Dominika, ucznia klasy V.

Podanie
Proszę o wpisanie mnie na listę wychowanków Internatu im. Wandy Wasilewskiej podlegających reewakuacji do Polskich.
Turkiestan, 24 XII 45 r. Kisiel Dominik”








[Rękopisy w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]. 
Więcej materiałów ukaże się w przygotowywanej kolejnej części publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”.


















czwartek, 11 grudnia 2025

Lista niektórych nazwisk wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie



Lista nazwisk wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie w roku szkolnym 1942/1943, co do których można przypuszczać, że są to dzieci deportowane - obywatele polscy. Umieściłem tam taż kilka nazwisk dzieci zmarłych tamże - być może jest to ostatni ślad ich istnienia. Dane wychowanków zawarte w księdze nie są kompletne - często brakuje imienia ojca (otcziestwa) i roku urodzenia. Dzieci w większości przekazywane były do domów dziecka z izb dziecka i rejonowych wydziałów NKWD. Lista obejmuje 618 nazwisk, odnotowano 27 ucieczek, 14 dzieci przekazano rodzicom i rodzinom zastępczym. 
  • Bergholz Chana, 1934, przekazana do Polskiego Domu Dziecka;
  • Biergholz Fela Ignatiewna, 1928, [być może Bergholz Fela c. Ignacego]; przekazana do Polskiego Domu Dziecka;;
  • Besfamilijnyj Anatolij, 1935;
  • Bielikowa Aleksandra Siemionowna, 1928, zmarła 27 XI 1942;
  • Bin Etla, 1936;
  • Bojarskaja Lidia [być może Bojarska Lidia];
  • Brandt Iosif Chaimowicz, 1932, [być może Brandt Józef s. Chaima, IR: Brandt Chaim, 1891, aresztowany 1940 w obw. lwowskim];
  • Brandt Mojsiej Chaimowicz, 1930, j.w.
  • Chil Lilja Pietrowna, 1929, [być może Chil Lila c. Piotra];
  • Cyganok Andriej Timofiejewicz, 1929, [być może Cyganek Andrzej s. Tymofieja];
  • Fiejdis Sołomon, 1929, [być może Fejdis Salomon];
  • Fieldman Jurij Iosifowicz, 1929, [być może Feldman Jerzy s. Józefa];
  • Fierdman Sofia Borisowna, 1927, [być może Ferdman Zofia c. Borysa];
  • Fiszgolc Frima Michaiłowna, 1929, [być może Fiszgolc/Fiszgold Frima c. Michała];
  • Ginzburg Grigorij, 1933;
  • Gorowiec Aleksandr Kalinowicz?, 1930, [być może Gorowiec Aleksander s. Kazimierza];
  • Grabowskij Paweł Pietrowicz, 1927, [być może Grabowski Paweł s. Piotra, IR: Grabowski Piotr, 1907, deportowany do obw. archangielskiego, Kotłas];
  • Grinkiel Lidia, 1934;
  • Grinkiel Ojza, 1934, zmarł 10 XII 1942;
  • Ira [Irena] lat 6;
  • Kapustinskij Władymir Michajłowicz, 1929 [być może Kapuściński Włodzimierz s. Michała];
  • Kleś Nikołaj, 1935;
  • Kostiuszko Władymir Siergiejewicz, 1930 [być może Kościuszko Włodzimierz s. Siergieja];
  • Kowalierskaja Łuiza Ignatiewna, 1930 [być może Kowalewska Luiza c. Ignacego];
  • Kulikowskij Boris Fiodorowicz, 1930 [być może Kulikowski Borys s. Fiodora];
  • Linder Chaja, 1933;
  • Litwinienko Anatolij, 1929,  [być może Litwinienko Anatol];
  • Ładowskij Anatolij, 1930 [być może Ładowski Anatol];
  • Majskij Igor, 1934, zmarł 1 IX 1942 r.;
  • Niedzielskij Wiktor Dmitrijewicz, 1931, [być może Niedzielski Wiktor s. Dymitra];
  • Niewiedomyj Gieorgij Wasiliewicz, 1928;
  • Niewiedomyj Nikołaj, 1930;
  • Niewiedomyj Paweł Wasiliewicz;
  • Niewiedomyj Władisław Stiepanowicz;
  • Olewson Mojsiej Jefriemowicz, 1931, [być może Olewson Mojsiej/Mojżesz s. Efrema]
  • Ostrowskij Jewgienij Iwanowicz, 1930, [być może Ostrowski Eugeniusz s. Jana];
  • Osyka Maria Pawłowna, 1928, [być może Osika Maria c. Pawła];
  • Pietrowskaja Marina Jakowlewna, 1931, [być może Piotrowska Maria c. Jakuba];
  • Pietruszynskij Piotr Michajłowicz [być może Pietruszyński Piotr s. Michała];
  • Polianskij Michaił Siemionowicz, 1930, zmarł 2 VIII 1942;
  • Prichod`ko Aleksandra, 1928, [być może Prichodko Aleksandra];
  • Puchalskij Władimir Bolesławowicz, 1932, [być może Puchalski Włodzimierz s. Bolesława];
  • Rondel Izja, 1935;
  • Rozanowskij Alfried Eduardowicz, [być może Rozanowski/Różanowski Alfred s. Edwarda], przekazany ojcu 27 VI 1942 r.;
  • Sajka Władymir, 1931, [być może Sajka/Sajko Włodzimierz];
  • Szejnwald Sziwa Iljiczna, 1927, [być może Szejnwald Sziwa c. Ilji];
  • Szichman Aleksandra Andriejewna, 1930, [być może Szychman Aleksandra c. Andrzeja];
  • Szif Cina Lwowna, 1931, [być może Szif Cyna c. Lwa];
  • Szulkin Cała Zusiewna [być może Szulkin Cala c. Zusi];
  • Taranow Anatolij, 1935, zmarł 15 XI 1942 r.;
  • Tramarienko Jekatierina, 1930, zmarła 21 X 1942 r.;
  • Trykisza Jewa Grigoriewna, 1928, [być może Trykisza Ewa c. Grzegorza];
  • Trykisza Olga Grigoriewna, 1929, [być może Trykisza Olga c. Grzegorza];
  • Tułtajew Musaba, zmarł 14 IX 1942 r.;
  • Zon/Zan Wiktor, 1928;
Żródło: Dietdom №4, g. Turkiestan, Kontrolnaja kniga za 1942 g. Rękopis w języku rosyjskim. Tłumaczenie/transkrypcja Janusz Kobryń
AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461

sobota, 6 grudnia 2025

Spis placówek leczniczych i szpitali w obwodzie południowo-kazachstańskim według stanu na 15 grudnia 1936 r.

Spis placówek leczniczych i szpitali w obwodzie południowo-kazachstańskim według stanu na 15 grudnia 1936 r.

[Porządek danych: nazwa placówki, liczba łóżek – dopiski ręczne, lokalizacja, w jakim rejonie]

  1. Szpital Rejonowy, 75 łóżek; os. Aryś, rejon aryski;
  2. Szpital Wiejski os. Tamerłanowka, rej. aryski;
  3. Żłobek przy Budowie Jednostki Wojskowej; stacja Aryś, rejon aryski;
  4. Ambulatorium w Bricz-Mułła, 50 łóżek, Kopalnia Bricz-Mułła Sojuzmisziak [Państwowego Wszechzwiązkowego Trustu Wydobycia i Przeróbki Arsenu], rejon bostandycki;
  5. Żłobek w Bricz-Mułła, Kopalnia Bricz-Mułła Sojuzmisziak [Państwowego Wszechzwiązkowego Trustu Wydobycia i Przeróbki Arsenu], rejon bostandycki;
  6. Szpital Rejonowy, 56 łóżek, Burno-Oktiabrskoje, rejon kazaliński;
  7. Ambulatorium w Nowo-Kazalińsku, os. Nowo-Kazalińsk, rejon kazaliński;
  8. Szpital Rejonowy w Karmakczy, 30 łóżek, os. Karmakczy, rejon karmakczyński;
  9. Ambulatorium Sowchozu Mirzojan, Sowchoz Mirzojan, rejon kieleski;
  10. Ambulatorium Kapłambiek, Sowchoz Kapłambiek, rejon kieleski;
  11. Punkt Felczerski w Szpak-Bazar, Szpak-Bazar, rejon kieleski [być może chodzi o miejscowość Iszan-Bazar przemianowaną w roku 1934 na Abaj-Bazar]
  12. Szpital w Bieszkubursku [ob. Bieskubyr], Bieszkuburska MTS, rejon kieleski;
  13. Szpital Rejonowy w Czar-Darze [ob. Szardara], 30 łóżek, Czar-Dara; rejon kieleski;
  14. Szpital w Sało-Tiube [ob. Sułutiube ob. w obw. kyzyłordyńskim], os. Sało-Tiube, rejon kyzył-ordyński;
  15. Szpital Miejski w Kyzył-Ordzie, 175 łóżek, rejon kyzył-ordyński;
  16. Dom Dziecka №3, w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  17. Prewentorium Dziecięce w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  18. Dietkomuna [ośrodek poprawczy dla bezdomnych i pozostających bez nadzoru dzieci] w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  19. Dom Dziecka dla Małych Dzieci [Dietmaliutki] w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  20. Szkoła dla Epileptyków w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  21. Szpital Weneryczny w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
  22. Punkt Felczerski w Pierwomajsku [w dok. Pierwo-Majsk], os. Pierwomajsk, rejon lengierski;
  23. Szpital Kopalni Lengierugol`, 20 łóżek, Lengierugol`, rejon lengierski;
  24. Szpital Rejonowy w Mierkie, 60 łóżek, Mierkie, rejon mierkieński;
  25. Ambulatorium Cukrowni, Cukrownia [w dok. Sachzawod], rejon mierkieński;
  26. Szpital w Mierkie, 3 łóżka, os. Mierkie, rejon mierkieński;
  27. Szpital Rejonowy w Mirzojan [ob. Taraz], 210 łóżek, Mirzojan, rejon mirzojański;
  28. Szpital w Kuramys, os. Kuramys, rejon mirzojański;
  29. Szpital Okr. Tiube, Okr. Tiube, rejon mirzojański;
  30. Sanatorium №8 w Bałykkul, miasto Mirzojan, rejon mirzojański [być może Bałykkul w ob. rej. czartakski w Uzbekistanie]
  31. Żłobek Miejski, miasto Mirzojan, rejon mirzojański;
  32. Szpital w miejscowości Pariżskaja Kommuna, 60 łóżek, Kauczukpromchoz [Zakład Produkcji Kauczuku], rej. pachta-aralski;
  33. Szpital w miejscowości Wierchnie-Kungradsk, Kungradsk, rej. pachta-aralski;
  34. Szpital przy Zakładach Bawełnianych, stacja W. Alieksiejewka Środkowo-Azjatyckiej Linii Kolejowej, rej. pachta-aralski;
  35. Szpital w Wozniesieńsku, Wozniesieńsk, rej. pachta-aralski;
  36. Szpital Centralny, 60 łóżek, Iljiczewka, Sowchoz Pachta-Arał;
  37. Szpital w Oktiabrsku, Oktiabrskij Chutor, Sowchoz Pachta-Arał;
  38. Szpital w Chutorze im. Dzierżyńskiego, Chutor im. Dzierżyńskiego, Sowchoz Pachta-Arał; [w dokumencie ręcznie zaznaczono 4 placówki w tym rejoniem które prawdopodobnie łącznie posiadały 60 łóżek]
  39. Szpital Rejonowy w Sajramie, 35 łóżek, Sajram, rejon sajramski;
  40. Szpital w Bielych Wodach, Biełyje Wody, re. sajramski;
  41. Szpital w Suzaku, 15 łóżek, Suzak, rej. suzacki;
  42. Szpital Rejonowy w Ak-Kul`, rej, tałaski;
  43. Izba Porodowa w Sowchozie Owcewod, Sowchoz Owcewod, rej. tałaski;
  44. Szpital Rejonowy w Turkiestanie, 70 łóżek, Turkiestan, rej. turkiestański;
  45. Szpital Kopalni Aczy-Saj, Kopalnia Aczy-Saj, rej. turkiestański;
  46. Szpital Kopalni Kantagi [w dok. Kontagi], Kopalnia Kantagi, rej. turkiestański;
  47. Szpital Rejonowy w Wannowce, 40 łóżek, Wannowka; rej. tiulkubaski;
  48. Czakpaski Dom Dziecka [w dok.Czakpakskij], 4 łóżka, Wannowka, rej. tiulkubaski;
  49. Szpital Sowchozu Dżyłandy, 20 łóżek; Dżyłandy,rej. czajanowski;
  50. Szpital Rejonowy, Czajan-Meczet`, rej. czajanowski;
  51. Szpital Miejski, 120 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
  52. Szpital Zakaźny, 30 łóżek. Czimkient, rej. czimkiencki;
  53. Porodówka, 37 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
  54. Izba Dziecka, 3 łóżka, Czimkient, rej. czimkiencki;
  55. Szpital Dziecięcy, 40 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
  56. Szpital Wenerologiczny, Czimkient, rej. czimkiencki;
  57. Szpital Gruźliczy, Czimkient, rej. czimkiencki;
  58. [dopisek ręczny] Żłobek;
  59. Szpital Zakładów Przeróbki Ołowiu, 35 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
  60. Szpital Malaryczny [Stacja], 9 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
  61. Szpital Rejonowy, 15 łóżek, Kołchoz Szaulder, re. szaulderski;
  62. Szpital w Cziili, 25 łóżek, Cziili , rej. jany-kurgański; [ob. Szyjeli w obw. kyzyłordyńskim]

[Maszynopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 134, op. 2, sw. 1, d. 1, s. 1-3

Tasaryk

Tasaryk - nieistniejąca obecnie wieś w rejonie suzackim, obwód turkiestański (dawniej południowo-kazachstański). W latach 30. XX wieku utwor...