Święta 1945 roku - przygotowania powrotu do Polski

 

Pracowite Święta – 80 lat temu przygotowywano listy wychowanków Polskich Domów Dziecka i Polskich Szkół-Internatów. Setki dokumentów, protokołów, oświadczeń. Warto pamiętać, że strona radziecka nie była zbyt chętna, aby kogoś z „raju” wypuścić. Często komisje pod byle pretekstem nie wyrażały zgody na wyjazd – dlatego dokumenty musiały być starannie przygotowane. Poniżej tłumaczenie dwóch przykładowych dokumentów i kilka podpisów złożonych przez zesłańców: Dominika Kisiela, Bronisławę Baumberg, Marię Szach, Zofię Szacką.

„Protokół z dnia 24 grudnia 1945 r., my, niżej podpisani: Przedstawiciel Południowo-Kazachstańskiego Obwodowego Wydziału Oświaty Ludowej Nazarow N.A., Dyrektor Polskiej Szkoły-Internatu im. Wandy Wasilewskiej w Turkiestanie Gorowic[1] O.D. sporządziliśmy niniejszy protokół zgodnie z instrukcją dotyczącej uściślenia listy dzieci w Internacie w związku z reewakuacją do Polski. W dniu dzisiejszym przeprowadzono rozmowę z wychowankiem Kisielem Dominikiem s…. i ustalono, co następuje: urodził się w Wilnie w roku 193…, jest narodowości polskiej, rodzice zmarli. Jest wychowankiem Internatu od 20 I 44 r.
Uwaga: w załączeniu zgoda wychowanka.
[podpisy] Przedstawiciel Obłono (Nazarow),
Dyrektor Internatu im. W. Wasilewskiej (Gorowic)”

[1] - Ozjasz Horowitz


„Do Dyrektora Polskiej Szkoły-Internatu im. Wandy Wasilewskiej w Turkiestanie tow. Gorowica od Kisiela Dominika, ucznia klasy V.

Podanie
Proszę o wpisanie mnie na listę wychowanków Internatu im. Wandy Wasilewskiej podlegających reewakuacji do Polskich.
Turkiestan, 24 XII 45 r. Kisiel Dominik”








[Rękopisy w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]. 

Więcej materiałów ukaże się w przygotowywanej kolejnej części publikacji „Śladami zesłańców w południowym Kazachstanie”.

Lista niektórych nazwisk wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie

Lista nazwisk wychowanków Domu Dziecka №4 w Turkiestanie w roku szkolnym 1942/1943, co do których można przypuszczać, że są to dzieci deportowane - obywatele polscy. Umieściłem tam taż kilka nazwisk dzieci zmarłych tamże - być może jest to ostatni ślad ich istnienia. Dane wychowanków zawarte w księdze nie są kompletne - często brakuje imienia ojca (otcziestwa) i roku urodzenia. Dzieci w większości przekazywane były do domów dziecka z izb dziecka i rejonowych wydziałów NKWD. Lista obejmuje 618 nazwisk, odnotowano 27 ucieczek, 14 dzieci przekazano rodzicom i rodzinom zastępczym. 

• Bergholz Chana, 1934, przekazana do Polskiego Domu Dziecka;
• Biergholz Fela Ignatiewna, 1928, [być może Bergholz Fela c. Ignacego]; przekazana do Polskiego Domu Dziecka;;
• Besfamilijnyj Anatolij, 1935;
• Bielikowa Aleksandra Siemionowna, 1928, zmarła 27 XI 1942;
• Bin Etla, 1936;
• Bojarskaja Lidia [być może Bojarska Lidia];
• Brandt Iosif Chaimowicz, 1932, [być może Brandt Józef s. Chaima, IR: Brandt Chaim, 1891, aresztowany 1940 w obw. lwowskim];
• Brandt Mojsiej Chaimowicz, 1930, j.w.
• Chil Lilja Pietrowna, 1929, [być może Chil Lila c. Piotra];
• Cyganok Andriej Timofiejewicz, 1929, [być może Cyganek Andrzej s. Tymofieja];
• Fiejdis Sołomon, 1929, [być może Fejdis Salomon];
• Fieldman Jurij Iosifowicz, 1929, [być może Feldman Jerzy s. Józefa];
• Fierdman Sofia Borisowna, 1927, [być może Ferdman Zofia c. Borysa];
• Fiszgolc Frima Michaiłowna, 1929, [być może Fiszgolc/Fiszgold Frima c. Michała];
• Ginzburg Grigorij, 1933;
• Gorowiec Aleksandr Kalinowicz?, 1930, [być może Gorowiec Aleksander s. Kazimierza];
• Grabowskij Paweł Pietrowicz, 1927, [być może Grabowski Paweł s. Piotra, IR: Grabowski Piotr, 1907, deportowany do obw. archangielskiego, Kotłas];
• Grinkiel Lidia, 1934;
• Grinkiel Ojza, 1934, zmarł 10 XII 1942;
• Ira [Irena] lat 6;
• Kapustinskij Władymir Michajłowicz, 1929 [być może Kapuściński Włodzimierz s. Michała];
• Kleś Nikołaj, 1935;
• Kostiuszko Władymir Siergiejewicz, 1930 [być może Kościuszko Włodzimierz s. Siergieja];
• Kowalierskaja Łuiza Ignatiewna, 1930 [być może Kowalewska Luiza c. Ignacego];
• Kulikowskij Boris Fiodorowicz, 1930 [być może Kulikowski Borys s. Fiodora];
• Linder Chaja, 1933;
• Litwinienko Anatolij, 1929,  [być może Litwinienko Anatol];
• Ładowskij Anatolij, 1930 [być może Ładowski Anatol];
• Majskij Igor, 1934, zmarł 1 IX 1942 r.;
• Niedzielskij Wiktor Dmitrijewicz, 1931, [być może Niedzielski Wiktor s. Dymitra];
• Niewiedomyj Gieorgij Wasiliewicz, 1928;
• Niewiedomyj Nikołaj, 1930;
• Niewiedomyj Paweł Wasiliewicz;
• Niewiedomyj Władisław Stiepanowicz;
• Olewson Mojsiej Jefriemowicz, 1931, [być może Olewson Mojsiej/Mojżesz s. Efrema]
• Ostrowskij Jewgienij Iwanowicz, 1930, [być może Ostrowski Eugeniusz s. Jana];
• Osyka Maria Pawłowna, 1928, [być może Osika Maria c. Pawła];
• Pietrowskaja Marina Jakowlewna, 1931, [być może Piotrowska Maria c. Jakuba];
• Pietruszynskij Piotr Michajłowicz [być może Pietruszyński Piotr s. Michała];
• Polianskij Michaił Siemionowicz, 1930, zmarł 2 VIII 1942;
• Prichod`ko Aleksandra, 1928, [być może Prichodko Aleksandra];
• Puchalskij Władimir Bolesławowicz, 1932, [być może Puchalski Włodzimierz s. Bolesława];
• Rondel Izja, 1935;
• Rozanowskij Alfried Eduardowicz, [być może Rozanowski/Różanowski Alfred s. Edwarda], przekazany ojcu 27 VI 1942 r.;
• Sajka Władymir, 1931, [być może Sajka/Sajko Włodzimierz];
• Szejnwald Sziwa Iljiczna, 1927, [być może Szejnwald Sziwa c. Ilji];
• Szichman Aleksandra Andriejewna, 1930, [być może Szychman Aleksandra c. Andrzeja];
• Szif Cina Lwowna, 1931, [być może Szif Cyna c. Lwa];
• Szulkin Cała Zusiewna [być może Szulkin Cala c. Zusi];
• Taranow Anatolij, 1935, zmarł 15 XI 1942 r.;
• Tramarienko Jekatierina, 1930, zmarła 21 X 1942 r.;
• Trykisza Jewa Grigoriewna, 1928, [być może Trykisza Ewa c. Grzegorza];
• Trykisza Olga Grigoriewna, 1929, [być może Trykisza Olga c. Grzegorza];
• Tułtajew Musaba, zmarł 14 IX 1942 r.;
• Zon/Zan Wiktor, 1928;

Żródło: Dietdom №4, g. Turkiestan, Kontrolnaja kniga za 1942 g. Rękopis w języku rosyjskim. Tłumaczenie/transkrypcja Janusz Kobryń

AOSz. F. 1245, op. 1ł, sw. 278, d. 3461

Spis placówek leczniczych i szpitali w obwodzie południowo-kazachstańskim według stanu na 15 grudnia 1936 r.

Spis placówek leczniczych i szpitali w obwodzie południowo-kazachstańskim według stanu na 15 grudnia 1936 r.

[Porządek danych: nazwa placówki, liczba łóżek – dopiski ręczne, lokalizacja, w jakim rejonie]

1. Szpital Rejonowy, 75 łóżek; os. Aryś, rejon aryski;
2. Szpital Wiejski os. Tamerłanowka, rej. aryski;
3. Żłobek przy Budowie Jednostki Wojskowej; stacja Aryś, rejon aryski;
4. Ambulatorium w Bricz-Mułła, 50 łóżek, Kopalnia Bricz-Mułła Sojuzmisziak [Państwowego Wszechzwiązkowego Trustu Wydobycia i Przeróbki Arsenu], rejon bostandycki;
5. Żłobek w Bricz-Mułła, Kopalnia Bricz-Mułła Sojuzmisziak [Państwowego Wszechzwiązkowego Trustu Wydobycia i Przeróbki Arsenu], rejon bostandycki;
6. Szpital Rejonowy, 56 łóżek, Burno-Oktiabrskoje, rejon kazaliński;
7. Ambulatorium w Nowo-Kazalińsku, os. Nowo-Kazalińsk, rejon kazaliński;
8. Szpital Rejonowy w Karmakczy, 30 łóżek, os. Karmakczy, rejon karmakczyński;
9. Ambulatorium Sowchozu Mirzojan, Sowchoz Mirzojan, rejon kieleski;
10. Ambulatorium Kapłambiek, Sowchoz Kapłambiek, rejon kieleski;
11. Punkt Felczerski w Szpak-Bazar, Szpak-Bazar, rejon kieleski [być może chodzi o miejscowość Iszan-Bazar przemianowaną w roku 1934 na Abaj-Bazar]
12. Szpital w Bieszkubursku [ob. Bieskubyr], Bieszkuburska MTS, rejon kieleski;
13. Szpital Rejonowy w Czar-Darze [ob. Szardara], 30 łóżek, Czar-Dara; rejon kieleski;
14. Szpital w Sało-Tiube [ob. Sułutiube ob. w obw. kyzyłordyńskim], os. Sało-Tiube, rejon kyzył-ordyński;
15. Szpital Miejski w Kyzył-Ordzie, 175 łóżek, rejon kyzył-ordyński;
16. Dom Dziecka №3, w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
17. Prewentorium Dziecięce w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
18. Dietkomuna [ośrodek poprawczy dla bezdomnych i pozostających bez nadzoru dzieci] w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
19. Dom Dziecka dla Małych Dzieci [Dietmaliutki] w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
20. Szkoła dla Epileptyków w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
21. Szpital Weneryczny w Kyzył-Ordzie, rejon kyzył-ordyński;
22. Punkt Felczerski w Pierwomajsku [w dok. Pierwo-Majsk], os. Pierwomajsk, rejon lengierski;
23. Szpital Kopalni Lengierugol`, 20 łóżek, Lengierugol`, rejon lengierski;
24. Szpital Rejonowy w Mierkie, 60 łóżek, Mierkie, rejon mierkieński;
25. Ambulatorium Cukrowni, Cukrownia [w dok. Sachzawod], rejon mierkieński;
26. Szpital w Mierkie, 3 łóżka, os. Mierkie, rejon mierkieński;
27. Szpital Rejonowy w Mirzojan [ob. Taraz], 210 łóżek, Mirzojan, rejon mirzojański;
28. Szpital w Kuramys, os. Kuramys, rejon mirzojański;
29. Szpital Okr. Tiube, Okr. Tiube, rejon mirzojański;
30. Sanatorium №8 w Bałykkul, miasto Mirzojan, rejon mirzojański [być może Bałykkul w ob. rej. czartakski w Uzbekistanie]
31. Żłobek Miejski, miasto Mirzojan, rejon mirzojański;
32. Szpital w miejscowości Pariżskaja Kommuna, 60 łóżek, Kauczukpromchoz [Zakład Produkcji Kauczuku], rej. pachta-aralski;
33. Szpital w miejscowości Wierchnie-Kungradsk, Kungradsk, rej. pachta-aralski;
34. Szpital przy Zakładach Bawełnianych, stacja W. Alieksiejewka Środkowo-Azjatyckiej Linii Kolejowej, rej. pachta-aralski;
35. Szpital w Wozniesieńsku, Wozniesieńsk, rej. pachta-aralski;
36. Szpital Centralny, 60 łóżek, Iljiczewka, Sowchoz Pachta-Arał;
37. Szpital w Oktiabrsku, Oktiabrskij Chutor, Sowchoz Pachta-Arał;
38. Szpital w Chutorze im. Dzierżyńskiego, Chutor im. Dzierżyńskiego, Sowchoz Pachta-Arał; [w dokumencie ręcznie zaznaczono 4 placówki w tym rejoniem które prawdopodobnie łącznie posiadały 60 łóżek]
39. Szpital Rejonowy w Sajramie, 35 łóżek, Sajram, rejon sajramski;
40. Szpital w Bielych Wodach, Biełyje Wody, re. sajramski;
41. Szpital w Suzaku, 15 łóżek, Suzak, rej. suzacki;
42. Szpital Rejonowy w Ak-Kul`, rej, tałaski;
43. Izba Porodowa w Sowchozie Owcewod, Sowchoz Owcewod, rej. tałaski;
44. Szpital Rejonowy w Turkiestanie, 70 łóżek, Turkiestan, rej. turkiestański;
45. Szpital Kopalni Aczy-Saj, Kopalnia Aczy-Saj, rej. turkiestański;
46. Szpital Kopalni Kantagi [w dok. Kontagi], Kopalnia Kantagi, rej. turkiestański;
47. Szpital Rejonowy w Wannowce, 40 łóżek, Wannowka; rej. tiulkubaski;
48. Czakpaski Dom Dziecka [w dok.Czakpakskij], 4 łóżka, Wannowka, rej. tiulkubaski;
49. Szpital Sowchozu Dżyłandy, 20 łóżek; Dżyłandy,rej. czajanowski;
50. Szpital Rejonowy, Czajan-Meczet`, rej. czajanowski;
51. Szpital Miejski, 120 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
52. Szpital Zakaźny, 30 łóżek. Czimkient, rej. czimkiencki;
53. Porodówka, 37 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
54. Izba Dziecka, 3 łóżka, Czimkient, rej. czimkiencki;
55. Szpital Dziecięcy, 40 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
56. Szpital Wenerologiczny, Czimkient, rej. czimkiencki;
57. Szpital Gruźliczy, Czimkient, rej. czimkiencki;
58. [dopisek ręczny] Żłobek;
59. Szpital Zakładów Przeróbki Ołowiu, 35 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
60. Szpital Malaryczny [Stacja], 9 łóżek, Czimkient, rej. czimkiencki;
61. Szpital Rejonowy, 15 łóżek, Kołchoz Szaulder, re. szaulderski;
62. Szpital w Cziili, 25 łóżek, Cziili , rej. jany-kurgański; [ob. Szyjeli w obw. kyzyłordyńskim]

[Maszynopis w języku rosyjskim, tłumaczenie Janusz Kobryń]
AOSz. F. 134, op. 2, sw. 1, d. 1, s. 1-3